search

မေႃသင်ႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၸွႆႈၵၼ်တႄႉလီယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၽႂ်တေလႆႈႁဵတ်းဢၼ်လႂ်ၼႆ ဢမ်ႇတမ်းဝႆႉပိူင်တၢႆလႄႈ လႆႈၼႃႈမႆႈ တေႃႇမေႃလိၵ်ႈၶဝ်၊ ၸဝ်ႈပၢႆး မွၼ်းၶဝ်ၼႆႉ မီးမႃးပဵၼ်လၢႆလၢႆပွၵ်ႈဢေႃႈ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ သြႃႇလူင်တွၵ်ႉတႃႇ ၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ၊ တႄႇတီႈ သႅၼ်ပၢႆး မၢႆ (2) သေ ၸွႆႈထႅမ် မူႇလိၵ်ႈမႃး တင်းႁူဝ်ၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ “ဢွၵ်ႇတၢင်း လႅၵ်ႈလၢႆႊၸႂ်ၵူၼ်း” ၼႆတေႃႇပေႃးထိုင် မၢႆ (8)။ တႅမ်ႈယဝ်ႉ တၢမ်တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈ မႃးသူင်ႇထိုင်ၼႂ်းသူၼ်၊ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈ ၵႂႃႇသူင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈထိုင်ႁိူၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈ ပၢႆဝၢၵ်ႈၵဵင်ၸႂ်ႁေႁၢမ်ႈ၊ တေႃႇတၢင်းမိူဝ်ႈ လႂ် တေဝေႉမႃးဢဝ်ၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇတၢပ်ႈမႃးသူင်ႇဝႃႈ ၼႆတိၵ်းတိၵ်း။
ဝၼ်း႞ ၸမ်လပ်းသိင်ႇၸွမ်ႉႁွမ်ႉ၊ ၸုမ်း ‘လ’ ႁႃႈတူဝ် တိုၵ်ႉတႄႇပၢႆးပၢင်ၵၼ် ၼိူဝ်ႁၢၼ်ႉ ၵူႇၶႅင်းလဵၵ်းၵၼ် ၵၢႆႇတူင်ဝႆႉၸွမ်း ငဝ်ႈတူၼ်ႈမၢၵ်ႇ မူင်ႈသၢမ်တူၼ်ႈ ႁိမ်းၶၢင်ႈ တၢင်းတူၵ်း ႁူင်းဢိတ်ႇလိၵ်ႈ မွၵ်ႇၵူႇသွႆႈလႅင် ၼၼ်ႉယူႇ။ သြႃႇလူင် ယိပ်းပႃး သႅၼ်ပၢႆး မၢႆ (4) သေ တင်းၼႃႈယုမ်ႉၼႃႈယၢႆႈ မႃးၸုၵ်းယူႇႁိမ်းပၢင်ႁဝ်း။

“သႅၼ်ပၢႆးႁဝ်း ဢွၵ်ႇမႃးၼႆႉ လီတေႉယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၵူၼ်းတီႈႁိူၼ်းႁဝ်းသမ်ႉ ယွမ်းၵႂႃႇၸွမ်း သႅၼ်ပၢႆးဢိူဝ်ႈ” ဝႃႈၼႆႁေ သြႃႇလူင် ၵွၵ်းၼႄ ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်ပႃး ပွင်ႈၵႂၢမ်း မၼ်ႈၸဝ်ႈတႅမ်ႈ၊ ယဝ်ႉၸင်ႇၸီႉၼေ ၶႅပ်းႁၢင်ႊ ဢၼ်သႂ်ႇၵိုၵ်းဝႆႉၸွမ်းတႂ်ႈႁူတ်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉ။” ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်မေးၼၢင်းႁဝ်း ဢိူဝ်ႈ” ၼႆဝႃႇ။ သြႃႇတႄႉ လၢတ်ႈလွႆးလွႆးဢွၼ်ႇၵွႆး။ ၼႂ်းႁူၶႃႈၼႆႉ ပေႃးတၢၼ်ႇၾႃႉၽႃႇယဝ်ႉယိုင်။ ၶွင်ၵဝ်ၶႃႈတႅမ်ႈဝႆႉ လိၵ်ႈၼႄႉၼမ်းၶႅပ်းႁၢင်ႊၼၼ်ႉ “တွၵ်ႉတႃႇ ၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ၊ ၶူးမေႃလူင်တွၵ်ႉတႃႇ ၵူးပႃး လႄႈ မေးၼၢင်းမၼ်း” ၼႆၶႃႈလူး။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၶိင်းလႅင်းမိူင်း တိုၵ်ႉသၢင်ႇႁၢင်ႈ (ၶပ်ႉတီႇၸၢႆး) မၼ်းယွၼ်းလိၵ်ႈၼႄႉၼမ်း၊ ၽူႈၵုမ်းထတ်းၵေႃႈ တူၵ်ႇယူႇ၊ ပဵၼ်ႁၢင်ႊမေးသြႃႇၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈယူဝ်ႉ ၼႆ။ ၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇဢဝ်သႂ်ႇၸႂ်။ တူၺ်းႁၢင်ႊၵူၼ်း မိူၼ်ၾရၢင်ႇ၊ ဢမ်ႇငၢႆးၼႃႈတႃတႆးႁေၵေႃႈ ဢမ်ႇထၢမ်ၽႂ်ႁေ တႅမ်ႈပၼ်လူင်ၵႂႃႇ။ တီႈတေႉၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁၼ် မေးၼၢင်း သြႃႇၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ။ တေႃႉတႄႉ ယၢမ်ႈငိၼ်းၸိုဝ်ႈၵွႆး။ ယွၼ်ႉၵဝ်ၶႃႈ လူမ်လၢမ်သေ ၸုမ်း “လ” ႁႃႈတူဝ် လႆႈၼႃႈမႆႈၸွမ်း ၵူႊၵေႃႉ၊ ထိုင်တီႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မၢႆ (5) မႃး ပေႃးလႆႈ သႂ်ႇပႃး လိၵ်ႈယွၼ်းၼွမ်းၵေႈၼႃႈ ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ မၢႆ (4) ၼႆႉ မိူဝ်ႈၵႂႃႇထႆႇႁၢင်ႊၼႃႈသိူဝ်ႈမၼ်း ပေႃးၼႄ ၼမိၵ်ႈငဝ်းၼၢမ်းဝႆႉယဝ်ႉသႄႈ။ ပေႃးဝႃႈ ၵဝ်ၶႃႈႁဵတ်း ဢိၼ်ႇတႃႇဝိဝ်း တီႈမေႃၵႂၢမ်း ၼၢင်းၼွင်ႉၼွင်ႉယဝ်ႉ ၽူႈထႆႇႁၢင်ႊႁဝ်း ပီႈၸၢႆးၵျူး တုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ ၶႂ်ႈထႆႇဢွၵ်ႈတူဝ်း (Out Door)။ ၼႂ်းႁိူၼ်းၼႆႉ သၢႆလႅင်းဢမ်ႇပေႃးႁိူဝ်ႈၼႆလႄႈ မေႃၵႂၢမ်းၼၢင်းၼွင်ႉၼွင်ႉၵေႃႈ ၶၢမ်ႇလႅတ်ႇမႆႈသေ ၼင်ႈပၼ်၊ လုၵ်ႉပၼ် ၼင်ႇပီႈၸၢႆးၵျူး ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်။ ၵူၺ်းၼႃႇ တေႃႇတေႃႇသေ ဢမ်ႇယဝ်ႉလႆႈ၊ တူၺ်းၽူႈထၢႆႁၢင်ႊၵေႃႈ ႁိူဝ်ႇၸိုဝ်ႉ ၼႃႈၽၢၵ်ႇလူင်ဝႆႉ။ ၽိူဝ်ႇထၢမ်တူၺ်း ၸင်ႇဝႃႈ ပႅတ်ႇထရီႇၶႃႈသဵင်ႈဢေႃႈ။ ၸပႄႇယႃႇမၼ်း လိုမ်းဝႆႉၵႃႈႁိူၼ်းၼႆၶႃႈဝႃႇ။ ဢမ်ႇပဵၼ်သင် ပႂ်ႉလႆႈယူႇ ဝႃႈၼႆႁေ ၼၢင်းၼွင်ႉၼွင်ႉ ၸူဝ်းႁဝ်းၶဝ်ႈၼႂ်းႁိူၼ်းၶိုၼ်း။ ၽူႈၶပ်းလူတ်ႉႁဝ်း ၵူဝ်ႇၸဵင်ႇလိၼ်း လႆႈ လုၵ်ႉတၢင်းဢူၵ်ႉၵလႃႇပႃႉႁွင်ႇသေ မိူဝ်းဢဝ်ၶိုၼ်း တီႈၵဝ်ႈလၵ်း။ ႁိုင်မွၵ်ႈ သီႇသိပ်းႁႃႈမီႉၼိတ်ႉၸင်ႇၶိုၼ်းလႆႈတႄႇ ႁၢင်ႈထႆႇထႅင်ႈ။ ၼင်ႈၸိူင်ႉၼႆၶႃႈ၊ ဝၢႆႇတၢင်းၼႆႉဢိတ်း႞၊ ငႅၵ်းႁူဝ်ၽွင်ႈ၊ ယုမ်ႉၶႃႈၼႃႈ ထႆႇယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈ သွင် သၢမ် …။ ၵမ်း … ၵမ်း … ပႆႇလႆႈၶႃႈ။ လႆႈႁၼ် ပီႈၸၢႆးၵျူး ႁူႇၼႃႈႁူႇတႃ တဵၵ်းၼဵၼ်ၵွင်ႈထႆႇမၼ်းယူႇ သွၼ်ႉသႂ်ႇသွၼ်ႉသႂ်ႇ ပဵၼ်လၢႆလၢႆၵမ်း။ ၵူၺ်းၼႃႇ ဢမ်ႇႁၼ်ၾႆးမၢပ်ႈ ဢွၵ်ႇမႃး။ မၼ်းၶိုၼ်းပူတ်း ပႅတ်ႇထရီႇဢၼ်ၸင်ႇ လၢႆႈသႂ်ႇၼၼ်ႉႁေ ထတ်းတူၺ်း၊ ယဝ်ႉၶိုၼ်းသႂ်ႇ။ တူၺ်းၶိုၼ်းၶႃႈ၊ ထႆႇယဝ်ႉၶႃႈ၊ ယုမ်ႉၶႃႈ … ၼိုင်ႈ သွင် သၢမ်။ ​မေႃးယူႇ ထႅတ်ႉ ထႅတ်ႉ သေတႃႉ ၾႆးၵွင်ႈထႆႇတိုၼ်းဢမ်ႇမၢပ်ႈ။ တူၺ်းၼႃႈ ပီႈၸၢႆးၵျူး လႅပ်ႈၵိၼ်းၼႃႇယဝ်ႉ၊ ၵဵင်ၸႂ်ၵေႃႈ တၢင်း႞၊ လႅတ်ႇမႆႈၵေႃႈတၢင်း႞လႄႈ ၼႃႈလႅင်ၸုင်းႁုင်းဝႆႉ ယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇမၼ်းယုၵ်ႉၵွင်ႈထႆႇငႃတူၺ်း ထႅင်ႈၵမ်း႞ ၼၢင်းၼွင်ႉၼွင်ႉ ၸင်ႇဝႃႈ “တမ်ႉဢမ်ႇပိုတ်ႇ ၽႃဢူပ်းၶႃႈလႄႇပီႈ၊ ၾႆးႁိုဝ်တေမၢပ်ႈ” ၼႆႁင်းမၼ်း။ “ဢေႃႈ တေႉၶႃႈၼေႃ၊ ၶႃႈလိုမ်းပိုတ်ႇ သျၢတ်ႇတႃႇ (Shutter) မၼ်းဢိူဝ်ႈ။ သေႃးရီး သေႃးရီး…”၊ လႆႈၼႃႈမႆႈ ၸိူဝ်ႉၼႆႁေ တႄႇမႃးဢေႃႈ သႅၼ်ပၢႆးမၢႆ (4) ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ။

ဝၢႆးသေ လႆႈၼႃႈမႆႈတေႃႇ သြုႇလူင်ၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ လႄႈ မေႃၵႂၢမ်းၼၢင်းၼွင်ႉၼွင်ႉ ယဝ်ႉၵႂႃႇ ‘လ’ တူဝ်လႂ် လူၵ်ႈလၢၵ်ႈ၊ ၶၼ်ႈတွၼ်ႈလႂ် ၸုတ်ႈယွမ်း၊ တေၽိူမ်ႉဢၼ်မႂ်ႇမႂ်ႇထႅင်ႈ ဢီႈသင်ၼႆ ႁဝ်းၶႃႈ ၼင်ႈၵုမ်းၵၼ်သေဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ယူႇ ၶႂ်ႈၸမ်ၵူႊၶမ်ႈယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် မၢႆ (5) ၵႂႃႇ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈၽိတ်းယႂ်ႇၽိတ်းလူင်ထႅင်ႈ၊ ၾၢင်ႉၵၼ်ၵူႊၵေႃႉၵႂႃႈၼႆ ပၢမ်ႉၵၼ်ပူၵ်းၵၼ်ႁဵတ်းတေႉယူႇ။ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈဢမ်ႇလႄႇ ၸၢင်ႉသႅၼ်ပၢႆးသမ်ႉ တင်း ဝႆႉၾၢင်ႉလူင်လၢင်သေ ဝူင်ဝၢင်ပလၢတ်ႈလူမ်ႉထႅင်ႈ ၼႂ်းမၢႆ (5) ၼၼ်ႉ ၵမ်းလဵဝ်ယိုင်။ ပဵၼ်ၶၢဝ်းပီႊမႂ်ႇတႆး လႄႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းသႂ်ႇပႃး ပိုၼ်းပီႊမႂ်ႇ၊ ၶေႃႈမၢႆ တွင်းပီႊမႂ်ႇ၊ ၽဵင်းဝွၵ်းဝၢၵ်ႇပီႊမႂ်ႇ၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႊ မၢႆတွင်းပီႊမႂ်ႇ။ လိူၼ်ၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈၸိူင်းပွတ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပီႊမႂ်ႇသေ တႅမ်ႈသူင်ႇမႃး မီးယူႇႁႃႈႁူၵ်းၵေႃႉ။ ၼႂ်းၼၼ် ၸုမ်းထတ်းလိၵ်ႈ ႁူမ်ႈလႆႈၸႂ်လိူၵ်ႈၸႂ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ႁွႆးမိုဝ်း ၶႅတ်ႉလႃးႁွမ် ႁူဝ်ၶေႃႈၸိူင်း ၸိုဝ်ႈ “ဢၼ်ၶိုၵ်ႉ လႄႈ ဢၼ်လိုၵ်ႉ”။ ၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈ ႁဵတ်းမႃးယဝ်ႉၵေႃႈ မုင်ႈမွင်းဝႃႈ သႅၼ်ပၢႆး မၢႆ (5) ၼႆႉ တေႁိုၵ်ႉၸပ်းၺႃး ၶေႃႈၵၢင် ၸႂ် ၽူႈလူလိၵ်ႈၶဝ်တဵမ်ထူၼ်ႈယူႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇဝႃႈမႃးၼၼ်ႉၼႃႇ၊ ဢမ်ႇၽႃႇၺႃးတုမ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႊလူမ်ႇၶုမ်ပလၢတ်ႈ လူမ်ႉၶႃႈလူး။

“ၵွပ်ႈသင် သူၶဝ်တတ်းပႅတ်ႈၸိူင်းႁဝ်း တီႈပွတ်းၵၢင်မၼ်းၼေႃ၊ ပႃးပွတ်းႁူဝ်ပွတ်းႁၢင်မၼ်းၵွႆးၼႆႉ ဢဝ်ၼမ်ႉၸိူင်းမၼ်း ၸၢင်ပႅတ်ႈယူႇယူဝ်ႉ တႆးၵေႃႉ”

ၶႅတ်ႉလႃးႁွမ် လုၵ်ႉၵဵင်းမႂ်ႇ ၵပ်းၾူၼ်းဝႃႈ မႃးၸင်ႇၵွၵ်းၽိုၼ်ႉလူၺႃးၶိုၼ်း “ဢၼ်ၶိုၵ်ႉ လႄႈ ဢၼ်လိုၵ်ႉ” ၼၼ်ႉ ထႅင်ႈပွၵ်ႈ႞။ ဢလူဝ်ႉ တၢႆႁေလႃႈ။ ပၢပ်းၶိုၼ်း ၼႃႈၽၢၵ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁေ ၵဝ်ၶႃႈ ႁူဝ်ပၼ်ႇၽၼ်ၵႂႃႇ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ လွၼ်ႉမွၼ်းသၢႆ ၸိူင်းႁၢႆပႅတ်ႈယဝ်ႉလူး၊ တွၼ်ႈၵၢင်မၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ယွတ်ႈၸိူင်းၼၼ်ႉ တူၵ်းႁၢႆဝႆႉယဝ်ႉၼႃႇ။ မီးတွၼ်ႈၼၢမ်း လႄႈ တွၼ်ႈလူပ်းမၼ်းၵွႆးလူယူႇၵေႃႈ ႁိုဝ်တေႁၼ်လႆႈလွၼ်ႉၸိူင်းယဝ်ႉ။ သႅင်ၵဝ်ႈၼမ်ႉ ယဵၼ်းပဵၼ် သႅင်ၶဝ်ႈႁႅင်ႈယဝ်ႉလေႃႇ။ ၵွပ်ႈသင် ယွၼ်ႉၽႂ်ၼႆ ၽိူဝ်ႇမႃးၶူၼ်ႉၶိုၼ်း ၵမ်းလိုၼ်း ၵႂႃႇသုတ်းတီႈႁိုၼ်း (ၵႃယၢင်း) ဢမ်ႇထတ်းလီလီၼၼ်ႉၵွႆးသႄႈ။ ၶိင်းလႅင်းမိူင်းတႄႉဝႃႈ တေပဵၼ်မၼ်းၵေႃႉဢဝ်တူၵ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈၽွင်းသၢင်ႇႁၢင်ႈၼၼ်ႉႁိုဝ် ၼႆယူႇ။ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁိုဝ်၊ ၵႃႊလႆႈယိုၼ်ၽိတ်း ယွၼ်းၼွမ်းႁၢၼ်ႉတေႃႇ ၽူႈတႅမ်ႈၸိူင်း ပေႃးယွမ်းႁပ်ႉၼၼ်ႉၵွႆးဢေႃႈ။

သႅၼ်ပၢႆးၼႆႉ မိူဝ်ႈၸင်ႇတႄႇတႄႉဝႃႈ ၼိုင်ႈလိူၼ်လႂ် တေပိုၼ်ဢွၵ်ႇသွင်ၽိုၼ်။ လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇတႄႉ ဢွၵ်ႇလႆႈသွင်ၽိုၼ် တေႉယူႇ၊ မၢႆ (1) လႄႈ မၢႆ (2)။ လုၵ်ႉဢဝ် မၢႆ (3) တေႃႇ မၢႆ (7)၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇတူဝ်ႇပႃႇ တေႃႇထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ၵၼ်ႉ ၵူၵ်ႉဢွၵ်ႇလႆႈ ၼိုင်ႈလိူၼ်လႂ် ၼိုင်ႈၽိုၼ်ၵွႆးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းတၼ်းၵေႃႈ ၵူၼ်းလူဢမ်ႇတၼ်း၊ ၽူႈပိုၼ်ၶၢႆၶဝ် ၶႂ်ႈၵၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼင်ႇၼၼ် ထွၵ်ႈလၢၼ်းယေး ၵႂႃႇႁၼ်တႆးၵေႃႉႁဝ်း ၸၢႆးၵျေုႇၼႅင်ႇ ၼင်ႈလူသႅၼ်ပၢႆးသေ ၶၢႆၶူဝ်းယူႇၼႂ်းၵၢတ်ႇ မူႇၸေႊ။ ထၢမ်ဝႃႈ လႆႈၵႃႈလႂ်မႃး၊ ၽႂ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇသေယဝ်ႉ ၵမ်းလိုၼ်း လမ်းၽႅဝ်ထိုင် ႁၢၼ်ႉ “ပျေႉၸူင်ႇ” ၶွင် ၸၢႆးသၢႆလႅင်း (ၼွင်ႉ ၸၢႆးၶဵမ်ၶမ်း) ၵႂႃႇ။ ၸွင်ႇမီးမၢႆၶႂၢင်း၊ ၸွင်ႇတၢင်ႇၸီႇၸိတ်ႈယေးၼႆ ၸႂ်ႉၸၢႆးသၢႆလႅင်း ၵပ်းၾူၼ်းထၢမ်မႃး။ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ၵႃႊလႆႈတိုင်ႈသဵင်တွပ်ႇၵႂႃႇ “ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉ ႁႂ်ႈတူဝ်မၼ်း လူင်းမႃးတူၺ်းတီႈတႃႈၵုင်ႈလႄႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူဝ်ၸၢႆးသၢႆလႅင်းၶဝ် ဢမ်ႇႁတ်းၶၢႆ၊ ၵူဝ်ၸၢႆးၵျေုႇၼႅင်ႇၶဝ် ဢမ်ႇႁတ်းလူၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ။ တီႈတေႉ သႅၼ်ပၢႆးမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇမီးဝႆႉမၢႆၶႂၢင်းသင်။ တၢင်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇတၢင်ႇ၊ ယွၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇယွၼ်း။

ၵႂၢမ်းၽူႈၵုမ်းထတ်း ၼႂ်းၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇသႅၼ်ပၢႆး မၢႆ (1) မိူဝ်ႈပီႊ 2002 လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ လႄႈ ႁၢင်ႊၵိူဝ်ႉ ၸၢႆးၼုတ်း ၽူႈၵုမ်းထတ်း သႅၼ်ပၢႆး မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ

ပိုၼ်ဢွၵ်ႇမၢႆ (7) ယဝ်ႉဝူင်ႈ႞ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၼေႇၸူဝ်း၊ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉ ထွၵ်ႈလၢၼ်းယေး မၢႆ (12) ၶႂ်ႈထူပ်းဝႃႈၼႆလႄႈ ၽူႈၵုမ်းထတ်းၵေႃႈ ၶပ်းလူတ်ႉပပ်ႇပလီႇၵႃႇဢွၼ်ႇမၼ်းသေၵႂႃႇၸူး၊ ႁူဝ်ၶမ်ႈ မီးၵူၼ်းၵပ်းၾူၼ်းမွၵ်ႇမႃး ႁႂ်ႈၵႂႃႇဢဝ်လူတ်ႉမိူဝ်းႁိူၼ်းၶိုၼ်း၊ ဢဝ်ပႃးမႃး ၶူဝ်းၼုင်ႈသွင်သၢမ်ၸုမ်ႇလႄႈၼႆဝႃႇ၊ ပွင်ႇဝႃႈ ၽူႈၵုမ်းထတ်းႁဝ်း ၺႃးၺွပ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉသင်၊ ၶႄးၵဵဝ်ႇတင်း သႅၼ်ပၢႆး ႁႃႉၼႆ ၼေႃးၼေႃးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ႁိုင်ၵႂႃႇၸဵတ်းဝၼ်း၊ ၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇထူပ်းတီႈ ၶွၵ်ႈလူင်ဢိၼ်းၸဵင်ႇ။ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇတင်းသႅၼ်ပၢႆး၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပေႃႉလိၵ်ႈၸွႆႈ (ၶပ်ႉၼႂ်းၶွမ်းသေ ပရိၼ်ႉပၼ်) ၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းတေႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သိုၵ်းၶဝ်လႄႈ ၺႃးဢဝ်လိူင်ႈလူၺ်ႈၸွႆႈႁႅင်းၵူၼ်းၽိတ်းၾိင်ႈ ဝႃႈၼႆ။ လိူၼ်မၢတ်ႉ တေႃႇမေႇ သႅၼ်ပၢႆးၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းၵႂႃႇ။ ၸုမ်း “လ” ႁႃႈတူဝ်ၼႆႉ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၵၢၼ်ပပ်ႉ ဢမ်ႇမေႃႁဵတ်းတၢင်ႇဢၼ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇ သႅၼ်ပၢႆးၵေႃႈ ၵႃႊလႆႈၶိုင်ႁႃတၢင်းမိူဝ်းယဝ်ႉ။ သၢႆလႅတ်ႇ မိူဝ်းၵႂႃႇဢွၼ်တၢင်း၊ ဢမ်ႇပေႃးယၢၼ်ႁိုင် ၸၢႆးလူၼ်းၵေႃႈ မိူဝ်းၸွမ်း။ ၵဝ်ၶႃႈတႄႉ မိူဝ်းႁေမႃးႁေ။ တီႈ မွၵ်ႇၵူႇသွႆႈလႅင်တႄႉ ၵိုတ်းဝႆႉ ပီႈၼၼ်ႇတ လႄႈ ၶိင်းလႅင်းမိူင်းၵွႆးယဝ်ႉ။ ၵေႃႉ႞ထႆႇၾိမ်း၊ ၵေႃႉ႞ၶပ်းလူတ်ႉ။

ယူႇၼႂ်းၶွၵ်ႈဢိၼ်းၸဵင်ႇယဝ်ႉ သၢမ်လိူၼ် ၽူႈၵုမ်းထတ်းၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးၶိုၼ်း၊ ဢမ်ႇၸိုၵ်းၶၢဝ်းယၢမ်းသင်သေ ႁွင်ႉႁႃႁဝ်းၵမ်းလဵဝ်။ မႃးႁဝ်းသိုပ်ႇႁဵတ်း သႅၼ်ပၢႆး ၼႆဝႃႇ။ ၸၢႆးလူၼ်း တင်း သၢႆလႅတ်ႇတႄႉ ပူၼ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းၵႆဝႆႉလႄႈ ပႆႇၸၢင်ႊၵိုင်ႉၵၢင်ႉမႃးၶိုၼ်း။ မီးလၢႆၵေႃႉ ၸွႆႈၵၼ်ႁဵတ်းၵႂႃႇထႃႈၵႂႃႈ၊ ၵူၺ်းၼႃႇ ၵမ်းၼႆႉႁဝ်းလွင်း တူၺ်းဢၢႆႈၶူဝ်းၶဵဝ်ၶဝ် ဢိတ်း႞ၼေႃႈၼႆဝႃႇ။ ၸွမ်း ၼင်ႇၽူႈၵုမ်းထတ်းၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇမႃးတႄႇသႂ်ႇၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်း၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၼႂ်းတႆးတိုၵ်ႉမီး ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၸုမ်းလဵဝ်။

တွၼ်ႈလူပ်း ပိုၼ်းသႅၼ်ပၢႆးပၢၼ်ၸဝ်ႉၼႆႉ လႆႈဝႃႈတႄႇတီႈၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈလၢႆး၊ ပၢႆးမွၼ်းၵွႆးဢမ်ႇၵႃး သႂ်ႇပႃးၸဵမ် ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ လိူင်ႈလွင်ႈပၢႆးမိူင်းဢိတ်းဢွတ်းသေ ႁဝ်းၶႃႈ ဢွၵ်ႇထႅင်ႈ သႅၼ်ပၢႆး မၢႆ (8) ၼႂ်းလိူၼ်ၵျုၼ်ႇ ပီႊ 2003။ သၢင်ႇၼႃႈသိူဝ်ႈမၼ်း တင်းႁၢင်ႊမေႃၵႂၢမ်းၸၢႆးသၢႆမၢဝ်းသေ။ ၽူႈၵုမ်းထတ်းၵေႃႈ သင်ႇဝႃႈ – တႄဢဝ် မၢႆ (8) ၼႆႉသေ တေလႆႈလူပႃးၸဵမ် ၶၢဝ်ႇပၢႆးမိူင်းၵႂႃႇ ၵူႊၽိုၼ်ၽိုၼ်။ ၽိုၼ်မိူၼ်ၵေႃႈ ဢိတ်ႇၼမ်လိူဝ်တိူဝ်းသေ ပိုၼ်ႁႂ်ႈၸွတ်ႇၽႄႈတိူဝ်းၵူႊၽိုၼ်ၽိုၼ် ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဝူင်ႈတီႈသၢမ် လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ၊ ၽွင်းႁဝ်းၶႃႈ တိုၵ်ႉၶိုင်ႁႅၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇ ဢွၵ်ႇထႅင်ႈ မၢႆ (9) ၼၼ်ႉ ထွၵ်ႈလၢၼ်းယေး မၢႆ (6) ပွင်ႇၶၢဝ်ႇမႃး ႁႂ်ႈၵႂႃႇထူပ်း ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈလုမ်းၸႃႇပေႇၸီႇၸိတ်ႈယေး။ ၽူႈၵုမ်းထတ်း ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလႄႈ ပႃး တင်းသႅၼ်ပၢႆး မၢႆ (8) မွၵ်ႈသၢဝ်းၽိုၼ်သေၽႅဝ်ၵႂႃႇ တီႈလုမ်းၶဝ် ဢၼ်မီးတီႈသဵၼ်ႈတၢင်း ဝင်ႇၵပႃႇပုၼ်ႉ။ ၵူဝ်ႇၶိၼ်ႇၸူဝ်း တင်းၵဝ်ၶႃႈ ႁွပ်ႇသႅၼ်ပၢႆးသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းလုၵ်းဢၼ်ႁပ်ႉ မူႇလိၵ်ႈတၢင်ႇ သႅၼ်ႇသႃႇၼၼ်ႉ၊ ၵႂႃႇၸုၵ်းၼႃႈၽိူၼ်ၼၢင်းယိင်းဢွၼ်ႇၵေႃႉ႞သေ သိုပ်ႇမိုတ်ႈၸိုဝ်ႈႁင်းတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ပေႃးယဝ်ႉလၢတ်ႈၼေလွင်ႈတၢင်းမၼ်း။ ၽိူဝ်ႇငိၼ်းဝႃႈ ၵျုႇၼႄႇ သႅၼ်ပၢႆး ၼႆၵေႃႈ ဢဝ်တႃလိူၵ်ႇတူၺ်းႁႃးသွင်ၵေႃႉယူႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵိုင်ႇၵၢင်ႉႁွင်ႉ သႅၼ်ႇဝႃႈ “ဢမလေး သျၢၼ်းၵျႃႇၼႄႇ သျၢၼ်း ၵျႃႇၼႄႇ” ၼႆသေ လႅၼ်ႈလူင်ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းလုၵ်းတၢင်းလင်မၼ်း၊ ယူႇၵႅပ်ႉ႞ ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃး တင်းၼႃႈႁူႇတႃႁႄသေ ၸႂ်ႉႁႃးသွင်ၵေႃႉၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းလုၵ်းဢၼ်မၼ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇတေပႆ ၶဝ်ႈၵႂႃႇ သမ်ႉၶိုၼ်းဝႃႈ “ ဢလူဝ်ႉၽြႃးလူင်ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵျႃႇၼႄႇသူ ယႃႇပေတၢင်ႇဝႆႉၼိူဝ်ၽိူၼ်ၶႃႈ၊ ဢဝ်ၵႂႃႇပႃးႁေ ဢဝ်ၵႂႃႇပႃးႁေ” ၼႆဝႃႇ။ ၶဝ်ႈၵႂႃႇ လႆႈႁၼ် ၵႅမ်ၶုၼ်ၸတ်းၵၢၼ် (တုၺုၼ်ႇမူး) ဢူးမျိၼ်ႉၵျႅင်ႇ ၼင်ႈဝႆႉ၊ မၼ်းၵေႃႈ လိူၵ်ႇတႃလူင်တူၺ်းႁႃးယူႇ။ “ၵႂႃႇ … ႁဝ်းၵႂႃႇ ထူပ်းပူဝ်ႇမူး” ဝႃႈၼႆႁေ ဢွၼ်ႁႃး သွင်ၵေႃႉ ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇၸၼ်ႉၼိူဝ်။ ၵႂႃႇၸုၵ်းပႂ်ႉတီႈၼႃႈၾၵ်းတူ ဢၼ်ၽၢႆႇၼိူဝ်မၼ်းႁွႆႈဝႆႉ “ၺုၼ်ႇၵျႃး ယေးမူးယူင်းၶၢၼ်း” (လုမ်းၶုၼ်ၸတ်းၵၢၼ်) ၼႆၼၼ်ႉ။

“ၶဝ်ႈမႃးလႄႈ”

ပေႃးငိၼ်းသဵင်ၶႅင်ၶႅင်လူင် ဝႃႈၼၼ်ၵေႃႈ မၼ်းဢွၼ်ႁႃးၶဝ်ႈၵႂႃႇ။ ၵူၼ်းတူဝ်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ၵေႃႉ႞၊ ဢႃႇယုတေမီးမွၵ်ႈ 45 ၼၼ်ႉ ၼင်ႈယူႇတၢင်းလင်ၽိူၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်။ ယွၼ်းဢဝ်သႅၼ်ပၢႆးၽိုၼ်႞သေ ၵွၵ်းတူၺ်း ၵမ်းၼႃႈၼႃႈ။ ယဝ်ႉထၢမ်ဝႃႈ-

“ၽူႈၵုမ်းထတ်းသူပဵၼ်ၽႂ်၊ ၽႂ်ၵေႃႉဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ”

ၽိူဝ်ႇၵဝ်ၶႃႈတွပ်ႇဝႃႈ ၸၢႆးၺုၼ်ႉလုၼ်ႇ ၼႆၵေႃႈ ၼင်ႇႁၢင်ႊၵႂၢမ်းၶႃႈ တမ်ႉပႆႇတၼ်းသုတ်းမၼ်းထိူတ်းထၢတ်းလူင်မႃး။

“ဢိူဝ်ႈ လၢတ်ႈၼႄ ၸၢႆးၺုၼ်ႉလုၼ်ႇလႄႈ၊ ပေႃးၶႂ်ႈၶဝ်ႈထွင်ႇထႅင်ႈၵေႃႈ သိုပ်ႇဢိတ်ႇဢွၵ်ႇထႅင်ႈလေႃႇၼႃႈ။ တမ်းဝႆႉမူတ်းမူတ်းႁေၵႂႃႇလႃႈ၊ မိူဝ်းၼႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁၼ်ထႅင်ႈၼႃ ၵျုႇၼႄႇၸိူင်ႉၼႆ”

“ၵွပ်ႈလွင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ၊ ၼင်ႇႁိုဝ် တေသိုပ်ႇဢွၵ်ႇလႆႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်”

“သင်ၵေႃ၊ တေဢၢၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇထႅင်ႈ ၼႆႁႃႉ၊ ၼေႈ ဢၢႆႈ ၸၢမ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇထႅင်ႈၽိုၼ်႞ၵွႆးလႃႈ ပေႃးသူၶႂ်ႈၶဝ်ႈၶွၵ်ႈၵေႃႈ၊ ၵဝ်သင်ႇမႃးၼႆ လၢတ်ႈၼႄ ၸၢႆးၺုၼ်ႉလုၼ်ႇ ႁေလႄႈ”

မၼ်းႁႅင်ႉ လၢတ်ႈလႃႉလိူင်းၼႃႇလႄႈ ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ ယိၼ်းၸႂ်သႅဝ်းသေ ထၢပ်ၶိုၼ်းမၼ်း ၶေႃႈ႞။

“တေလႆႈဝႃႈပဵၼ် ၽႂ်သင်ႇမႃးၶႃႈလႃႇ”

“ၼေႈ ဢၢႆႈ … ၸဝ်ႈႁၢၼ်ဢေးထုၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵဝ်ဢိူဝ်ႈ မႂ်းၶႂ်ႈႁူႉ၊ ၵႂႃႇၵႂႃႇ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်” ၼႆဝႃႇ။

ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်မႃးႁိမ်းလူတ်ႉႁဝ်း ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၼႂ်းဝၢင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶိင်းလႅင်းမိူင်း ႁပ်ႉထၢမ်ဝႃႈ “ပဵၼ်ႁိုဝ်” ၼႆၶေႃႈလဵဝ်။ တူၺ်းၼႃႈတႃမၼ်း ဢမ်ႇပေႃးလီ။ ဝႄႉၵိၼ်ပီႇယႃႇ တီႈလၢၼ်ႉၸဵင်ႇလျၢၼ်ႇၼၼ်ႉႁေ ပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းမႃးၵမ်းသိုဝ်ႈ။ တိုၵ်ႉၸင်ႇ လူင်းလူတ်ႉၵွႆး ပီႈၼၼ်ႇတ ပေႃးႁပ်ႉလၢတ်ႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ၸီႇတူႇ- ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉ ထွၵ်ႈလၢၼ်းယေး မၢႆ (6) ႁွင်ႉၽူႈၵုမ်းထတ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼႆဝႃႇ။ ႁွင်ႉၵႂႃႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵၢင်ဝၼ်း၊ လိုၵ်းတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ ၸင်ႇပွၵ်ႈမႃး။ ၽူႈၵုမ်းထတ်း ၶႆႊၼႄၶေႃႈလဵဝ်။

“ပေႃးဢမ်ႇၵိုတ်း တေၺွပ်းယဵတ်ႈၶွၵ်ႈ တင်းမူတ်းဝႃႇ”

သၢႆတၢင်း သႅၼ်ပၢႆး ၶၢတ်ႇၵႂႃႇယွၼ်ႉၵႂၢမ်းၼၼ်ႉၶေႃႈလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၵုမ်းၵၼ်ယူႇ ၵေႃႈဢမ်ႇၵျေုႇ။ ၽႂ်ႇဢမ်ႇပဵၼ်ဢုပ်ႇသင်ၵႃႊႁိုဝ်။ ၸႂ်ၼႆႉ ဢမ်ႇလီလႆႈ၊ ႁူႉယူႇဢမ်ႇတြႃး၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႆႈ။ သႅၼ်ပၢႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ၊ ႁူႉယူႇဢမ်ႇလႆႈငိုၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းဢမ်ႇယိူၼ်ႉလႆႈ။ ယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် ဝူၼ်ႉဢမ်ႇႁၼ်လႅင်းသေဢိတ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လွမ် လွမ်ႁူႉဝႆႉဢေႃႈ၊ တၢင်းၼႆႉပႆႇတိူၵ်ႈၼႆ။ သေဝၼ်းဝၼ်းၵႂႃႈ သေဝၼ်းဝၼ်း သႅၼ်ပၢႆးတၵ်းတေ တုမ်ႇၵီႉ ၵီႊမိုၼ်းၶိုၼ်းဢမ်ႇႁၢင်ႉၼႆ လွမ်လွမ်ႁူႉ ဝႆႉၼႂ်းၸႂ်ယူႇ။

သႅၼ်ပၢႆးတွၼ်ႈပၢႆးၸဝ်ႉတႄႉ ၵိုတ်းယိုတ်း ၵႂႃႇပႅတ်ႈ တီႈမၢႆ (8) မိူဝ်ႈပီႊ 2003 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၶွပ်ႈထိုင် သိပ်းႁႃႈၶူပ်ႇ ၼင်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ သႅၼ်ပၢႆး ၶိုၼ်ႈႁုၼ်ႈပူင်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တိုၵ်ႉပႆႇၶိုတ်းပဵင်းၸႂ်၊ တႃႇၶိုတ်းပဵင်းပိူၼ်ႈယိုင်ႈ ၶႅၼ်းလူဝ်ႇၵိုတ်ႉၸိုၼ်ႇထႅင်ႈတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ယူဝ်သေဝၼ်းဝၼ်း … ။

 

 

 

ၶေႃႈမုၼ်း / သႅၼ်ပၢႆး

Style Selector

Layout Style

Background Image