search

ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႊၼႆႉ ဝဵင်းတင်းသဵင်ႈမီး 372 ဝဵင်း၊ ႁူဝ်ဝၢၼ်ႈသမ်ႉ မီး 64,853 ဝၢၼ်ႈ။ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းသမ်ႉမီး 75 ဝဵင်း၊ ႁူဝ်ဝၢၼ်ႈ သမ်ႉမီး 15,378 ဝၢၼ်ႈ။ ႁူဝ်ၵူၼ်း 70% ၼႆႉ ယူႇသဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ တေႃႈလဵဝ် ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ် မိူင်း ပိုတ်ႇပၢင်ႇမႃးၽွင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၸွမ်း ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ပိုတ်ႇႁူးလႅင်းသေ ငွၵ်ႈတူၺ်းတၢင်းၼွၵ်ႈမႃးယူႇ။ ပိုတ်ႇၾၵ်းတူသေ ယၢင်ႈတိၼ်တမ်း လမ်းၸွမ်းၵၢပ်ႈၸွမ်းပၢၼ်မႃးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

 

ၵူမ်ႈၼႃႈတေႃႇလိၼ်မိူင်း တေႁိူင်းယူႇဝၼ်း႞

သွင်လိူၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈပွၵ်ႈမိူဝ်းလႄႇဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင် တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ ႁိုင်ႁိုင်ၸင်ႇလႆႈမိူဝ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်း တၢင်း မွၵ်ႈသိပ်းပီႊၼႆႉ မိူဝ်းပွၵ်ႈလႂ်ၵေႃႈ လႆႈ ႁၼ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်ပႅၵ်ႇတႃၽွင်ႈယူႇ။ သဵၼ်ႈ တႃႈသၢႆတၢင်းၵႂႃႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ်မႃး တၢင်းၵေႃႈ လီလိူဝ် မႃးၽွင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လူတ်ႉၵႃးၵႂႃႇမႃး ၵေႃႈ ၼမ်မႃး၊ ၵႃးတိတ်းၸွမ်းတၢင်းၵေႃႈ မီးမႃးယဝ်ႉ။ လူတ်ႉလူင် လူတ်ႉဢွၼ်ႇၵေႃႈ လႅၼ်ႈၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ တေႉတေႉ။

ၽႅဝ်မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ ဢၼ်လႆႈႁၼ် ႁၢင်ႊလီတႃ ဢၼ်႞တႄႉပဵၼ် ပႃႇသူၼ်တူင်ႈၼႃး ၶဵဝ်ၸိဝ်းငိဝ်း ပဵၼ်တူင်ႈပဵၼ်တူင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးပူၼ်ႉႁူၺ်ႈၵိုတ်ႈယဝ်ႉ ငွၵ်းၶိုၼ်ႈလွႆ တႄႇဢဝ် ယွမ်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်ပိင် ၸေႊဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး တေႃႇထိုင် ပွတ်းမူႇၸေႊ-ၼမ်ႉၶမ်း ၸွမ်းသွင်ၶၢင်ႈတၢင်း လႆႈႁၼ် ပဵၼ်သူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ သူၼ်ဢွႆႈ၊ ၶဝ်ႈသွင် ႁူင်း၊ သူၼ်တႅင်၊ သူၼ်ငႃး ပေႃးၶပ်ႉပေႃးသတ်ႉဝႆႉ။

ၵူႊပွၵ်ႈ ပေႃးသိမ်းၶဝ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ တိူၵ်ႇႁႆႊသူၼ် ၵွႆးပွႆႇဝႆႉႁဵတ်းၼၼ်။ ၶၢဝ်းၵႄႈၵၢင်တူင်ႈပွင်ႇ လႄႈ ႁူဝ်ၾူၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၽုၵ်ႇဢမ်ႇသွမ်ႈ သင် တေႃႇထိုင်ၶၢဝ်းၼႃးထႅင်ႈ။ တေႃႈလဵဝ်တႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်း ပီႊပၢႆမႃးၽၢႆႇၼႆႉၼႆႉ ရႃႇသီႇသၢမ်ၶၢဝ်း သွမ်ႈၶဝ်ႈသွမ်ႈမၢၵ်ႇ တင်းပီႊတင်းလိူၼ်။

ၶဝ်ႈသွင်ႁူင်း၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ဢွႆႈၸိူဝ်းၼႆႉ တေႃႉ သူင်ႇၶၢႆပၼ် မိူင်းၶႄႇ ၵမ်ႈၼမ်။ ၶၼ်ၶဝ်ႈ ၶၼ် ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၶၼ်ဢွႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉပီႊ႞လႄႈပီႊ႞ ဢမ်ႇ မိူၼ်ၵၼ်။ မၢင်ပီႊလႆႈၶၼ်လီ၊ မၢင်ပီႊၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈၶၼ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်ၵေႃႈ ပေႃးမီးၵၢၼ်ၵေႃႈ မီးလၢႆးလႆႈငိုၼ်းလႄႈ ပဵၼ်တိုဝ်ႉ တၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽွၼ်းလီ ဢၼ်လႆႈယူႇတိတ်းၸမ်မိူင်းၶႄႇ ၼိုင်ႈ ပွတ်းၼိုင်ႈတွၼ်ႈ ၼႆၵေႃႈတေႃႈတေဢမ်ႇၽိတ်း။ မိူင်းၼႆႉ ယႃႈမဝ်းၵမ် ၵဝ်းလူႉၼမ်သေတႃႉ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ၸင်ႈၸိုၼ်ႇသၢင်ႈလႆႈ ႁိူၼ်းတႅၵ်ႈႁိူၼ်းဝႃး၊ ႁွမ်သူဝ်ႁွမ်ငိုၼ်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁူဝ်ႁဵင်သႅၼ် မၼ်းလႆႈၼႆႉ လီယွင်ႈယေႃးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ ။

တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုၼ်ႈ ယႂ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူႊပွၵ်ႈ ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ လႄႈ ၼႂ်းဝဵင်း ႁၢမ်ႉပိူင်ႈၵၼ်။ တေႃႈလဵဝ် ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃး ပၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁၼ်ႁိူၼ်းတႅၵ်ႈမႂ်ႇ ႁၢင်ႊလီ ၶိုတ်းၵၢပ်ႈမႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ႁိူၼ်းၼႂ်းဝဵင်းလႄႈ ႁိူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ဢမ်ႇပေႃးပိူင်ႈၵၼ်၊ ႁၢမ်ႉမိူၼ် ၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ ။

ႁွတ်ႈပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈၶိုၼ်းမိူဝ်းလႄႇ ပွတ်းၸၢၼ်း။ ပွတ်းၸၢၼ်း ယွမ်ႇဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း တေႃႇထိုင် ဝဵင်းၶူဝ်လမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးတင်းၼမ်။ ယွမ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈလိၼ် ပဢူဝ်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ။ လႆႈႁၼ်တိူၵ်ႇသူၼ်ၼမ်သေၼႃး။ ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁၢမ်ႉပဵၼ်ႁိူၼ်းတိူၵ်ႈဢုတ်ႇမႃး တင်းၼမ်၊ သၢႆတၢင်း ၵေႃႈၵႂႃႇငၢႆႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉလူတ်ႉၵႃးၵေႃႈ ၼမ်လိူဝ်မိူဝ်ႈ ပူၼ်ႉမႃး သိပ်းပီႊလိူဝ်ၼၼ်ႉတေႉတေႉယဝ်ႉ။ ယွမ်ႇၼႆႉ ယင်းၶႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလိူဝ် မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၵွၼ်ႇ။ ၼႂ်းသူၼ်ၵေႃႈလႆႈႁၼ် မီးႁိူၼ်းတႅၵ်ႈ တမ်းလူတ်ႉၵႃး၊ တမ်းၸၢၵ်ႈထႆလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉ ယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင် လႅပ်ႈတေပဵၼ် ၵွပ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်း ဢမ်ႇသုၵ်ႉသၢၵ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈ ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်လီလီ လႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ်လႄႈ ၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလိူဝ် ပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈငမ်း ယဵၼ် လႄႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼႆႉ ဢိင်လင်ၽင်ၼွင်ႈ ၵၼ်ဝႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႄ လၵ်းထၢၼ်ဝႆႉယူႇ။

ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ တွၼ်ႈလႅၼ်ႊလိၼ် (Border Trade) မိူင်းမၢၼ်ႊ လႆႈႁူႉဝႃႈ မီးမွၵ်ႈ 79% ၼႆႉ ပဵၼ်ၵႃႉၶၢႆၵၼ် တီႈသၢႆတၢင်းမူႇၸေႊ (105) လၵ်း ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ တေလႆႈဝႃႈ ၼမ်လိူဝ် ၵၢၼ်ၵႃႉ ၶၢႆၸွမ်းလႅၼ်ႊလိၼ် တၢင်းမိူင်းထႆး၊ မိူင်းဢိၼ်း တီးယႃး၊ မိူင်းပင်းလႃးတဵတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေႉတေႉ ယဝ်ႉ။

ၸႂ်ႉလူတ်ႉၵႂႃႇမႃး ထေႃႈၵႃးတေႃႉတၢင်ႇ

ဢၼ်လႆႈႁၼ်ၼမ်မႃး ၵူႊတီႈၵူႊၸွၵ်ႉ ၸဵမ်ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႂ်းဝဵင်း ဢၼ်႞တႄႉ ပဵၼ်လူတ်ႉ ၶိုင်ႈ။ ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၵူၼ်းလူင် ထိုင်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉလူတ်ႉၶိုင်ႈ။ လူတ်ႉၶိုင်ႈမႃးမိူင်းၶႄႇ ၼႆႉ ၶၼ်မၼ်းႁၢမ်ႉထုၵ်ႇ၊ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်းလွႆ တၢင်းပဵင်းလႄႈ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းတေႉတေႉ။ ၵႂႃႇ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၶီႇလူတ်ႉ၊ ၵႂႃႇႁူင်းႁဵၼ်း ၵႂႃႇၵၢတ်ႇ ၵႂႃႇၵၢၼ် ၵႂႃႇႁႆႊၵႂႃႇၼႃး ၵႂႃႇဝၢၼ်ႈတႂ်ႈၼႃးၼိူဝ် ၵႂႃႇ လီၵႂႃႇၸႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉလူတ်ႉၶိုင်ႈ ၶီႇလူတ်ႉၶိုင်ႈ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတႃႇၶီႇၵေႃႈလႆႈ တၢင်ႇၶိူင်ႈ တၢင်ႇၶူဝ်းၵေႃႈ ယဝ်ႉတီႈမၼ်း ၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။


ပီႈၼွင်ႉတႆးၶဝ် ၵိၼ်ၸၢင်ႈသွမ်ႈၼႃး

ထႅင်ႈ တီႈၵၢၼ်ႁႆႊ ၵၢၼ်သူၼ် ၵၢၼ်ၼႃး ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး တင်း ၼမ်။ ဢွၼ်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၵႂၢႆးထႆၼႃး ၸႂ်ႉၵႂၢႆးယဵပ်ႇၶဝ်ႈ သေတႃႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၸႂ်ႉၸၢၵ်ႈထႆ ၸႂ်ႉၸၢၵ်ႈပၢတ်ႇ ဢဝ်ယဝ်ႉ။ မၢင်တီႈ တေႃႈသွမ်ႈၼႃးၵေႃႈ ၸႂ်ႉ ၸၢၵ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈယၢပ်ႇ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈၸိူင်ႉ မိူၼ်ၵူႊပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈ တေႃႉ တၢင်ႇသူင်ႇၵေႃႈ ၸႂ်ႉထေႃႈၸႂ်ႉၵႃး ၵမ်ႈၼမ်။ ဢၼ် ၸၢႆးမူး ႁွင်ႉၽဵင်း ၶၢဝ်းၼႃး “မွင်းပႂ်ႉႁႅင်းၸၢၵ်ႈ ဢွၼ်ႇမႃးတႅၼ်းၶၢႆႉမႃးပုတ်ႈတၢင်” ၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ် မႃးမီးမႃးတေႉ ယဝ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ။
ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်း လႅၵ်ႈ လၢႆႈမႃး တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈ လၢႆႈၸွမ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႂ်း ဝဵင်း ၽႂ်ၵေႃႈလိူၵ်ႈႁႃ တီႈႁဵတ်းႁႃၵိၼ်ငၢႆႈ တႃႇလႆႈ မၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်မိူဝ်းႁႃ ႁဵတ်း ၵၢၼ် တီႈဝၢၼ်ႈယႂ်ႇမိူင်းလူင်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵူၼ်း ႁဵတ်းႁႆႊႁဵတ်းၼႃး ဢေႇၵႂႃႇႁႅင်းသေ လႆႈႁႃ ၵူၼ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈဢဝ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႃးၼႂ်း တူင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၸၢင်ႈၵူၼ်းၼိူဝ်လွႆၶဝ် (ၵူၼ်း လွႆ) မႃးသွမ်ႈပၼ်ယဝ်ႉ။ မၢဝ်ႇသၢဝ်လွႆၶဝ် ဢမ်ႇမေႃ ႁွင်ႉၵႂၢမ်းတႆး၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵႂၢမ်းပႅင်းသွင် မၢဝ်ႇ သၢဝ်ဝွၵ်းၵၼ် မိူဝ်ႈသွမ်ႈၼႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈငိၼ်းယဝ်ႉ၊ ႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ ။

ၸၢႆးႁဵတ်းၼႃးတင်း ၸၢၵ်ႈထႆၼႃး

“ဢိုၼ်းၵႂၢမ်းဝွၵ်း ၽွၵ်းၽတ်ႉၸူးၼၢင်း လဝ်း တိုၵ်ႉသွမ်ႈၼႃး လၵ်ႉယၵ်ႉတူၺ်းပီႈမၢဝ်ႇ ၸုၵ်းၸွမ်းတေး ဝိုတ်ႉမႅင်ႇမတ်ႉ ၸွၵ်းၵႃႈၼႂ်းၵူၺ်” ၼင်ႇၼႂ်းၽဵင်း ၶၢဝ်းၼႃး ဢၼ်ၸၢႆးမူးႁွင်ႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇသူႈလႆႈႁၼ်လႆႈငိၼ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင် ၼႆ ၵူၼ်းႁဵတ်းၼႃးဢေႇၵႂႃႇလႄႈ မႄႈယိင်းၵေႃႈ လႆႈၸွႆႈထူၺ်ႈၵႃႈယဝ်ႉ။ မၢဝ်ႇထူၺ်ႈၵႃႈၶဝ် ၵမ်ႈ ၽွင်ႈသမ်ႉ ၵွႆးႁၢမ်ႉၶႂ်ႈႁၼ် ၼႃႈမၢၵ်ႇသီၶွင် (ယႃႈမႃႈ) ၽွင်သီၶၢဝ် လိူဝ်သေ ၼႃႈႁၢင်ႊလီဢွၼ်ႇသၢဝ် သွမ်ႈၼႃးယဝ်ႉ။ ၽႂ်ၵေႃႈ ၵွႆးၶဝ်ႈၸႂ် ႁႂ်ႈၵၢၼ် ၸဵဝ်း ယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၸဵဝ်းလႆႈငိုၼ်းၼၼ်ႉၵွႆးယဝ်ႉ။

ၾိင်ႈထုင်း လီႁၵ်ႉ ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ မိူဝ်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်ၶွင် ပွင်ဢဝ်ပၢႆးမွၼ်းၽဵင်းၵႂၢမ်း ႁဵတ်းယႃႁိူဝ်ႉ ႁဵတ်းႁႅင်းၸႂ် ဢၼ်လႅပ်ႈၵၼ် တင်းသၽႃႇဝ မိူင်း လွႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸမ်ၶႂ်ႈဝွတ်ႈမႃးလွႆးလွႆးယဝ်ႉ။

လိူဝ်သေၼၼ်ႉမဝ်ႇၵႃး ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃး ပၢင်ႇ မၢင်တီႈၸႂ်ႉၾႆးႁူဝ်ၼမ်ႉ (Hydro-electricity) သၢင်ႈဢဝ်ႁင်းၵွၺ်း။ မၢင်တီႈ ၵေႃႈ ၸႂ်ႉၾႆးသႅင်လႅတ်ႇ။ ၵဝ်ၶႃႈ ယၢမ်ႈမိူဝ်းထိုင်ဝၢၼ်ႈ တႆးဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈ႞ ဢၼ်မီးႁိမ်း ဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇလင်ႁိူၼ်း မီးမွၵ်ႈသၢမ်သိပ်းသေ ၸႂ်ႉၾႆးသႅင်လႅတ်ႇဝႆႉ ၵူႊႁိူၼ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ လူင်ႈၼႃႈပၢင်လိူၵ်ႈ တင်ႈၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇလူင်ၸုမ်း႞ (ဢမ်ႇၸႂ်ႈပႃႇတီႇ တႆး) မႃးပၼ်ဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဢၼ် “ဢဝ်ၾႆး သႅင်လႅတ်ႇ ၵႅတ်ႇဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း” ၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ဝႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ သၢႆငၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၼႄဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ၵေႃႈ ငွၵ်ႈႁူဝ်ႁႅၼ်းတူဝ် မုင်ႈ ၸူး ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၸၢၵ်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈမႃးဝႆႉယဝ်ႉ။

လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၵေႃႈပိူင်ႈ ၼုင်ႈၶူဝ်းၵေႃႈပိူင်ႈ

ၵူၼ်းၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႊလႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်း ႁိမ်း ႁွမ်းယဝ်ႉ။ မၼ်းမေႃယိူင်ႈၸွမ်း ဢၼ်တႃႁၼ် လႄႈ ဢၼ်ႁူလႆႈငိၼ်း။ ဢိင်ၼိူဝ်သၢႆငၢႆ လႄႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်သေ လႅၵ်ႈလၢႆႈယဝ်ႉ။ တေႃႈလဵဝ် လွင်ႈ ၼုင်ႈတၢင်းမႆႊ လႄႈ လွင်ႈလၢတ်ႈတၢင်းၸႃ ပီႈ ၼွင်ႉဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈႁဝ်းၶဝ် လႆႈႁၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ တင်းၼမ်။

ၼုမ်ႇၵႄႇသၢမ်ပၢၼ် သူင်ၵၼ်ၼုင်ႈၵူၼ် မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်ၵေႃႈမီးလၢႆယၢင်ႇ၊ ၵူၼ်း ၼုမ်ႇမၢဝ်ႇသၢဝ်ၶဝ် သူင်ၼုင်ႈၵူၼ်ႁူင်ႇၵီႈ ၵူၼ် ၶႃလီႇ ၵူၼ်ႁတ်ႉ ၵူၼ်ပွတ်း ၵူၼ်ပိတ်း။ သၢဝ်ၶဝ် သူင်ၼုင်ႈ ၵၢပ်ႇပူင်းၼႄၶႃၶၢဝ်။ ယွမ်ယွမ်ပီးပီး မီးၸိူင်ႉႁိုဝ် ႁၼ်လႆႈၸိူင်ႉၼၼ် တင်းပုတ်းတင်း တႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်ႁတ်ႉၵူၼ်ႁႅတ်ႉၼၼ်ႉ မၢင် ၸိူဝ်းႁွင်ႉ ၵူၼ်ၶဝ်ႈတူမ်ႈၵူၺ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ် ႁေႃႇၼင် ၼႆယဝ်ႉ။
သိူဝ်ႈၵေႃႈတေႃႈၼင်ႇၼၼ် ၼုင်ႈသိူဝ်ႈပူင်ႈ ယူင်ႈ ပၢင်ႈယၢင်ႈ သိူဝ်ႈႁတ်ႉႁတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉမႃး ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈႁွင်ႇမိူင်းၸၢၼ်း သူင်ၼုင်ႈၶူဝ်း သၢၼ်း လႄႈ လၢႆးၼုင်ႈလၢႆးမႆႊ ပဵၼ်ၾိင်ႈထုင်းၽႂ် ၶိူဝ်းလႂ်ၼႆ ပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႊႁူႉလႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၸၢႆး တႆးႁေႃႇၶဵၼ်းႁူဝ် သႂ်ႇၶူဝ်းမၼ်ႈၶူဝ်းတႆး တဵမ်တူဝ်၊ သုပ်းသွၵ်းတိၼ်ၼင် ၶႅပ်းသွင်းၶၢႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်ယဝ်ႉ။ ၼၢင်းယိင်းႁေႃႇၶဵၼ်းႁူဝ် ၼုင်ႈသိူဝ်ႈမၼ်ႈဝၢႆႈဢူၵ်း ပူၵ်ႉၵၢဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁႃတူၺ်းဢဝ် ၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႊ ပၢၼ်ၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈ ၼၼ်ႉၵွႆးယဝ်ႉ။

လွင်ႈႁဵတ်းႁၢင်ႊလၢၵ်ႇလၢႆး ၸဵမ်ယိင်းၸဵမ် ၸၢႆးသူင် ထႅင်ႈဢၼ်႞ၸမ်း ပဵၼ်ယွမ်ႉသီၶူၼ်ႁူဝ် ၽီတမ်ႇမွႆးယဝ်ႉ။ ယွမ်ႉၽူမ် သီလႅင်လိူင်သီၶွင်ႇ သီၶၢဝ် သီလႅင်။ ဢဝ်ယၢင် (Hair gel) လုပ်ႈ ပူၵ်း ၶူၼ်ႁူဝ် ပဵၼ်ႁွၼ်ပဵၼ်ႁၢၼ်ႉသေ သၢႆႇႁၢင်ႊယဝ်ႉ။ လၢႆးသၢႆႇႁူဝ်တႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉၼမ်ႉမူၵ်ႈ (ၼမ်ႉႁၢဝ်းၶဝ်ႈမွင်) ၸီႇမၢၵ်ႇႁၢၼ်သႂ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၼၢင်းယိင်းၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းယဝ်ႉ။

ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈၼုင်ႈတၢင်းမႆႊၵွႆး တၢင်း လၢတ်ႈတၢင်းၸႃၵေႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈမႃးယူႇ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈဝဵင်းႁဵင်းတီႈၸမ်မိူင်းတႂ်ႈ ဝဵင်းတီႈမီး ၵူၼ်း လေႃးလႄးၼၼ်ႉၵွႆး ၸႂ်ႉၵႂၢမ်းမၢၼ်ႊသေ လၢတ်ႈ တေႃႇၵၼ်။ တေႃႈလဵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ယဝ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းတႆး ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈပဵၼ်ဝဵင်း တီႈတႆး သႅၵ်ႇလႅၵ်ႇၵေႃႈ သူင်ၸႂ်ႉၵႂၢမ်းမၢၼ်ႊသေ လၢတ်ႈ တေႃႇၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵဝ်ၶႃႈ ႁွၼ်ႈထဝ်ႇၽႅဝ်ၼႂ်း မိူင်းတႆး လၢႆဝၢၼ်ႈလၢႆဝဵင်းၵေႃႈ ႁၢမ်ႉလႆႈႁၼ်ပဵၼ် ၼၼ် တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ မိူင်းမီးပိုၼ်းႁၢင်ႊလီ မိူင်း မီးၼမ်ႉၸႂ်တႆးႁႅင်း မိူင်းထုင်ႉမၢဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၸႂ်ႉၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈမႃးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈၵၢတ်ႇၶဝ်ႈသႃး ၸႂ်ႉၵႂၢမ်းမၢၼ်ႊ ၵပ်းသိုပ်ႇ လၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်မႃး တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇပႆႇႁိုင်ၵႃႊႁိုဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး လွႆ ၶၢင် လီႈသေႃး ဝႃႉ ဢႃးၶႃႇ လႃးႁူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးမႃးၵၢတ်ႇၼႆ ဢဝ်ၵႂၢမ်းတႆး ပဵၼ်သုၼ်ၵၢင်သေ ၸႂ်ႉၵႂၢမ်းတႆးသေ လၢတ်ႈတေႃႇ ၵၼ် သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်။ တေႃႈလဵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈ ၵႂၢမ်းသုၼ်ၵၢင် ၵႂၢမ်းတႆးၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႊ ၽိုတ်ႉၶဝ်ႈဢဝ်ဢွင်ႈတီႈယူႇမႃး ၵႂၢင်ႈ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ လီၶွႆၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵူၼ်းတႆး ႁဝ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တေႉတေႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးမၢၼ်ႊမီးမႅင်း ၸိမ်ၵဝ်းၼဝ်းၸွမ်း ၼႆသေ တႃႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉတႆးႁဝ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁၢင်ႊဢမ်ႇ ၶိုတ်းၼမ်ႉၵတ်ႉတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မိူၼ်ႁၢင်ႊ ႁဝ်းယူႇ မဝ်ၵိၼ်မၢင်ၼႃႇ။

မိူဝ်ႈပွၵ်ႈ႞ ၵဝ်ၶႃႈ မိူဝ်းလႄႇ ၵၢတ်ႇလူင် ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းယဝ်ႉ။ ၵဝ်ၶႃႈၶႂ်ႈလႆႈၶႅပ်းၵႂၢမ်းပႅင်းသွင်လႄႈ ထၢမ်တူၺ်းမႄႈႁိူၼ်းၼုမ်ႇ ထုင်ႉမၢဝ်း ၵေႃႉ႞ ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶႅပ်းၵႂၢမ်းပႅင်း မီးတီႈလႂ်ၼႆယူႇ။ မၼ်းဢမ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လၢတ်ႈၼႄလႆႈ၊ မၼ်းဝူၼ်ႉ ၵႅပ်ႉဢွၼ်ႇသေ ၸင်ႇလၢမ်းလိမ်းလၢတ်ႈၼႄတီႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၼၢင်းယုမ်ႉသေ လၢတ်ႈဝႃႈ “တေႃႈလဵဝ် ပိူၼ်ႈယင်ႊပေႃးထွမ်ႇယဝ်ႉ ၶႃႈ၊ ႁဝ်းၵေႃႈ ယင်ႊပေႃးႁူႉလီလီ” ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဝ်ၶႃႈ လိူၵ်ႈၵႂၢမ်းပႅင်းသွင် ဢၼ်ၼၢင်း ၶမ်းမုင်ႇ မၢၼ်ႈမႅင်ႇ ႁွင်ႉၸွမ်းတိင်ႇၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈလၢၼ်ႉ ပိုတ်ႇၼႄၸၢမ်းတူၺ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်း ၶဝ်ႈၵၢတ်ႇၶဝ် ၸိူဝ်းလဵပ်ႈမႃးႁိမ်းၼႃႈသႅင်ႇ တူၺ်း တူၺ်းၵဝ်ၶႃႈသေ ယုမ်ႉယုမ်ႉၵႂႃႇ။ ဝႃႈတေႉ ၵႂၢမ်း ပႅင်းသွင်ၼႆႉ ပဵၼ်မိၵ်ႈမၢႆပၢႆးမွၼ်းမိူင်းထုင်ႉမၢဝ်း ဢၼ်႞ယဝ်ႉ။ တေႃႈလဵဝ် မၼ်းၵႆႁူ ပီႈၼွင်ႉထုင်ႉ မၢဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉႁိုဝ်။

ၵူႊပွၵ်ႈတႄႉ ဢဝ်တင်းၸၢၵ်ႈ (ၵႅတ်ႉသႅတ်ႉ) 543 ပၢၼ်ၵဝ်ႇ သႂ်ႇၶႅပ်းထဵပ်ႉ (Tape) ပိုတ်ႇထွမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သမ်ႉမႃးထႅင်ႈ လၢႆယၢင်ႇ ၸၢၵ်ႈပႃး ၾႆးမႅပ်ႈ လုၵ်ႈႁၢမ်ႉယၢဝ်း ၸႂ်ႉမေႃႈပႅတ်ႇထရီႇ ဢမ်ႇၼၼ် မၢၵ်ႇထၢၼ်ႇ (မၢၵ်ႇထၢတ်ႈၶႄး) ၵဝ်ႈလုၵ်ႈသိပ်းလုၵ်ႈ မတ်ႉၸပ်း မႆႉၵပ်းၵၼ် သေၸႂ်ႉယဝ်ႉ။ မၢဝ်ႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃး မိူဝ်းလႄႇႁိူၼ်းသၢဝ်ၼႆ ၵေႃႉ႞ႁွပ်ႇၸၢၵ်ႈၵႅတ်ႉ သႅတ်ႉ၊ ၵေႃႉ႞သမ်ႉ ယိပ်းတင်းမၢၵ်ႇထၢၼ်ႇသေ ၸွမ်းယဝ်ႉ။ ၽႂ်မီးၵႅတ်ႉသႅတ်ႉ ဢၼ်ပႃးၾႆးမႅပ်ႈ မၼ်းၼမ်ၵေႃႈ မၼ်းလႆႈၼႃႈတေႃႇသၢဝ် ဝႃႈၼႆ ယဝ်ႉ။
တေႃႈလဵဝ်တႄႉ ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၶျေႃႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉထီးဝီး ၸႂ်ႉဢီးဝီႇတီႇ ၸႂ်ႉ သွင်းပွၵ်ႉလူင်သေ ႁွင်ႉၶႃးရႃးဢူဝ်းၶေးယဝ်ႉ။ ၵူႊ ပွၵ်ႈ ၶႄႉၵၼ်မီးၵႅတ်ႉသႅတ်ႉ ဢၼ်ပႃးၾႆးမႅပ်ႈၼမ်၊ တေႃႈလဵဝ်သမ်ႉၶႄႉၵၼ် ၽႂ်မီးသွင်းပွၵ်ႉလင် ၼႆ မႃးယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ႁွင်ႉၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇ။ ၵႂၢမ်း ပၢၼ်ၵဝ်ႇတႄႉ ၸိူဝ်းထွမ်ႇမီးယူႇသေတႃႉ ၸွမ်း လူၺ်ႈသၽႃႇဝမၼ်း ဢမ်ႇပေႃးလႅပ်ႈၵၼ်တင်း သဵင်လင်သဵင်လိတ်ႇလႄႈ သုတ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းၸွၵ်ႉ လွႆးလွႆးယဝ်ႉ။

သဵင်တိုင်ႈပီႇတွင်ႈလိတ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃး လႆႈငိၼ်းယဝ်ႉ။ သဵင်ပၢႆႇပေး သဵင်ပဝ်ႇၾိူဝ်မႆႉ (ဢဝ်ၾိူဝ်မႆႉၸိင် တူပ်ႉသေပဝ်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၼၢၼ်းႁၼ်ၼၢၼ်းလႆႈငိၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။

ႁဵတ်းၼိုင်ႈလွင်ႈ မွင်းသွင်တၢင်း

ၵဝ်ၶႃႈလႆႈဢုပ်ႇၺႃး ပေႃႈလုင်း တၢင်းမိူင်း တႆးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႉ႞။ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈၼႄ တူဝ် ထူပ်းမၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ … မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၶဝ်ႁၢမ်ႉၶၢၼ်ႉမႃး သွၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးမႃး မႃး သွၼ်ၵေႃႈ ႁၢမ်ႉၶႂ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇ ၾႆးၽိူင်းယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈ ၼမ် မိူဝ်ႈၸဝ်ႉဢွၼ်ၵၼ်မႃးၼမ်ယူႇသေတႃႉ ၵွႆႈ ယူႇၵွႆႈဢေႇဢႄႇၵႂႃႇ၊ ဢမ်ႇပေႃးသႂ်ႇၸႂ် သွၼ်ဢဝ် ႁႂ်ႈပေႃးယဝ်ႉတူဝ်ႈလီလီ ၼႆယဝ်ႉ။ တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵတ်ႉၵႃႊ ယင်းမီးႁူင်းႁဵၼ်းထမ်ႇမ ၸင်ႈၶၢမ်ႇ ဝႆႉလႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ထႅင်ႈဝႃႈ … တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ၽႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈလႆႈၵုသူဝ်ႇ လႄႈ ၸင်ႇသွၼ်းၼမ်ႉတူၼ်ႈၽေႃးထိမႃးယဝ်ႉ။ဢမ်ႇဝႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး လွႆ ၶၢင် ၽႂ်ၵေႃႈသူင်ႇ ၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈၶႄႇ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးၶိုၼ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၶႄႇထိုင်ၸၼ်ႉသိပ်း မေႃလိၵ်ႈၶႄႇ ၵႂၢမ်း ၶႄႇယဝ်ႉၸိုင် ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၸၢင်ႊ လႆႈငိုၼ်းလိူၼ် သိပ်းသႅၼ်လိူဝ်ယူႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

ဢိင်ၼိူဝ် သၢႆငၢႆၽႂ်မၼ်း တၢင်းႁၼ်ၽႂ် မၼ်း လႄႈ သွၼ်လိၵ်ႈဢဝ်လၢႆး တင်းမွင်းတႃႇလႆႈ ငိုၼ်းၼႆႉ ၽိတ်းၼႆၵေႃႈ တေဢမ်ႇၸၢင်ႊဝႃႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၵဝ်ၶႃႈထၢမ်တူၺ်း ၸဝ်ႈႁၢၼ်ႉၶၢႆပပ်ႉ တီႈ ဝၢၼ်ႈႁႆး ၵေႃႉ႞ တမ်းၶၢႆပပ်ႉသင်လၢႆလၢႆ လႄႈ ၵူၼ်းသူင်သိုဝ်ႉလူပပ်ႉ ၸိူဝ်းလႂ်လၢႆလၢႆၼႆယူႇ။ မၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ပပ်ႉပိုၼ်း ပပ်ႉလိၵ်ႈ ပၢႆးမိူင်း လႄႈ ပပ်ႉလိၵ်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၶွမ်း (Computer) ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶၢႆလီသေပိူၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ပပ်ႉဝွၵ်း ပပ်ႉၸိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇပေႃးမီး (မၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈတေႉတႄႉ ဢမ်ႇမီး) ၵူၼ်း သိုဝ်ႉလူ ၼႆယဝ်ႉ ။

ဢိင်ၼိူဝ်ပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်ၼၼ် ၵေႃႈ ၸၢင်ႊပဵၼ်ယူႇ။ တီႈဝၢၼ်ႈႁႆးၼႆႉ ၵႆႉမီးပၢင် ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉမေႃသွၼ် ပၢင်လပ်ႉၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်း ၼုမ်ႇ ပၢင်သွၼ်လွၵ်းလၢႆးပၢႆးဢွၼ်ႁူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မီးၸဵမ်ႁူင်းႁဵၼ်း သွၼ်လိၵ်ႈပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၽၢၼ်ပေႃႈမႄႈ ဢၼ်မီးလုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ မၼ်း။ တီႈဝၢၼ်ႈႁႆးၼႆႉ မီးၸဵမ်ႁူင်းပွႆႇသဵင် FM တႆးႁုၼ်ႈမႂ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လႅပ်ႈတေတီႉထွမ်ႇလႆႈ တူင်ႇ တၢင်ႇႁိမ်းႁွမ်းယွမ်ႇဝၢၼ်ႈႁႆးၵွႆးၼင်ႇၵဝ်ႇ။

သွင်လိူၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တေႃႇတၢင်း လႄႈ ၵဝ်ၶႃႈမိူဝ်ႈလႄႇ ဝၢၼ်ႈၼွင်ပိင် ၸေႊဝဵင်း ၵျွၵ်ႉမႄး။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မိူဝ်းသူႇဝႆႈၽြႃး တီႈဝတ်ႉ ပုၵ်ႉပႃႇရုင်ႇ။ ဝတ်ႉပဵၼ်ဝတ်ႉယႂ်ႇလူင်လင်႞ မီး ဝၢင်းၵႂၢင်ႈ၊ သွမ်ႈတူၼ်ႈမွၵ်ႇမၢၵ်ႇ ပေႃးတဵမ်ဝႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မီးၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ပႃး႞ၵွႆး ဢၼ်ၼင်ႈ ၵျွင်း။ ဢႃႇယုမၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ႁၢမ်ႉထဝ်ႈယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇမီး ၸဝ်ႈၸၢင်း ၸဝ်ႈသၢင်ႇသေတူၼ်သေပႃး ဢမ်ႇမီးၵပ်ႉပီႇသေၵေႃႉ ယူႇၸွမ်းမၼ်းၸဝ်ႈ။

သွင်လိူၼ်ပူၼ်ႉၼၼ်ႉ ၵွႆးၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵဝ်ၶႃႈ မိူဝ်းလႄႇ ဝဵင်းၵေးသီး။ ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်း မွၵ်ႈသၢမ် လၵ်းၼၼ်ႉ မီးၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇသူႇ႞။ ၽၢႆႇတႂ်ႈမၼ်း ၼၼ်ႉ မီးဝတ်ႉႁၢမ်း ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝတ်ႉ ပွင်ဢုတ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဝတ်ႉသွင်လၵ်း။ တီႈၼႆႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၶဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ယၢမ်ႈမႃး ၶဝ်ႈဝၢတ်ႈပွင်ဝၢတ်ႈယဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ တေႃႈလဵဝ် တႄႉ မွင်ဝႆႉသေႃႇႁေႃႇ ပဵၼ်တီႈဝူဝ်းသေႃႉၾူၼ် လိုဝ်ႈႁူမ်ႈ၊ ၵူမ်ႈတူၺ်းတီႈလိၼ် ပဵၼ်ၵွင်ၶီႈဝူဝ်း ပေႃးၵေႃႇပေႃးၵွင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ၸဝ်ႈၸၢင်းပႃး႞ ယၢမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် မၼ်း ၸဝ်ႈဝႃႈ “ၵူၼ်းယူႇၵျွင်း ၵူၼ်းလုမ်းလႃးၵျွင်းဢေႇ ၼႃႇၶႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်သင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉ” ၼႆ ယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးမႃးတူၺ်း ဝတ်ႉမုၼ်ၸဝ်ႈ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႊသမ်ႉ သၢႆငၢႆမၼ်း လႅပ်ႈတေပိၼ်ႈ ၽူၼ်ၵၼ် တင်းမိူင်းႁဝ်းဝႆႉယူႇ။ မိူဝ်ႈၵၢင်ပီႊ 2017 ပီႊၼႆႉ တီႈပၢင်သပ်းၸႅင်ႈ လႄႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈ တၢင်းႁူႉ လွင်ႈသၽႃႇဝၾိင်ႈတိုၼ်း တီႈ႞ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇပႃး႞ ယၢမ်ႈပွၼ်ႈဢေႃးဝႃႇတ မွၵ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ … ယႃႈမႃႈၼႆႉ ၵၢၼ်းၶိုၼ်ႈၶူဝ်လႆ ၵျွင်း မုၼ်ၸဝ်ႈမႃးလွႆးလွႆးယဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ပၢၼ်မႂ်ႇတီႉလၢႆႉ ၶၢႆႉပႅတ်ႈပၢၼ်ၵဝ်ႇ

ၵဝ်ၶႃႈတေဢွၵ်ႇတၢင်းလႄႈ ၸဝ်ႈလူတ်ႉ မႃးႁပ်ႉၵဝ်ၶႃႈ ယၢမ်းႁူဝ်ၼႂ်ၸဝ်ႉ မွၵ်ႈသီႇမူင်းၶိုင်ႈ။ မၼ်းၶဝ်ႈႁွင်ႉၵူၼ်း ၼိုင်ႈတီႈသွင်တီႈယဝ်ႉ ထိုင် ၵႂႃႇႁိမ်းႁႃႈမူင်း။ ယၢမ်းႁူဝ်ၼႂ်ၸဝ်ႉၸိူင်ႉၼၼ် တီႈ႞ ၵဝ်ၶႃႈလႆႈႁၼ် ၸၢႆးဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢႃႇယု တေမီးမွၵ်ႈသိပ်းၶူပ်ႇ ၼင်ႈဢိင်ၽႃသၢင်ႉ (ႁူဝ်ႉဢုတ်ႇလွမ်ႉဝၢင်းႁိူၼ်း) သေ လဵၼ်ႈၵဵမ်းဝႆႉ။

မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၶၢင်ႇမၢၵ်ႇၼိမ်း မိူဝ်ႈလဵဝ်လဵၼ်ႈၵဵမ်း

တေႃႈလဵဝ် ၾူၼ်းလိူင်ႇမႃး ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ် တီႈဢေႇသုတ်း ယိပ်းၸႂ်ႉၾူၼ်း႞လုၵ်ႈယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉ ၾူၼ်းသေ ထွမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်း၊ တူၺ်းငဝ်း၊ ထႆႇၶႅပ်း ႁၢင်ႊလႆႈ။ ဢၼ်ထုၵ်ႇၸႂ် ၵူၼ်းလူင် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ (ၵမ်ႈၼမ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ) ဢၼ်႞တႄႉ ပဵၼ်ဢၼ် လဵၼ်ႈၵဵမ်း။ မၢင်ၸိူဝ်းလဵၼ်ႈၵဵမ်း သၢႆတႃ ပေႃးလူႉ ပေႃးႁၢမ်းၵၢၼ် ပေႃးလိုမ်းငိုၼ်ၶဝ်ႈ ၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ် မၢၵ်ႇၶၢင်ႇမၢၵ်ႇၼိမ်း လႆႈလဵၼ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ လႅပ်ႈတေဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇမေႃ ယဝ်ႉ။ တေႃႇတႃၶပ်ႉတေႃႇမီ တေႃႇပၢႆႊတဵတ်ႇ တေႃႇမေႃႈပႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢမ်ႇပေႃးလႆႈ ႁၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်လဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ တေႉတေႉ တၢင်းလဵၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းသိူဝ်ႇပိုၼ်ႉ လွင်ႈ မိုတ်ႈၵိုဝ်းၵၼ် လွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်။ တၢင်းလဵၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းလႆႈဢဝ်မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် ဢဝ်မႅတ်ႈတႃႇ ဢဝ်ၸေႇတၼႃႇ ဢဝ်လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းသေ လဵၼ်ႈ။ တၢင်းလဵၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉလၢႆးၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်း တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ႁဵတ်းၵေႃႉၵၼ် တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ႁူမ်ႈႁႅင်းၵၼ် ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်။

ၵၢပ်ႈတေႃႈလဵဝ် ပေႃးတၼ်းၼႆ ဢွၼ်ၵၼ် လဵၼ်ႈၵဵမ်း လဵၼ်ႈၾဵတ်ႈပုၵ်ႈ။ မၢဝ်ႇသၢဝ်ဢွၼ်ႇၶဝ် သူင် ထႆႇႁၢင်ႊသႄးၾီႇ (Selfie) သေ လူင်းၼႂ်း ဢွၼ်ႊလၢႆး ပေႃးသႅမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉၾူၼ်းၸႂ်ႉ ၶွမ်းသေ မႄးႁၢင်ႊလႄႈ ၽႂ်ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်တေႉ ၵေႃႈ သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇႁူႉလႆႈယဝ်ႉ။ မၢဝ်ႇ လႄႈ သၢဝ် လၢဝ် လႄႈ ၾႃႉ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၶဵဝ်သေပၼ်ၵၼ်၊ ဢဝ်ၽႃႈၸဵတ်ႉ ၽွၵ်းၼမ်ႉႁွမ်သေ ၾၢၵ်ႇၵၼ် တွၼ်ႈၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉဢမ်ႇပေႃးမီးယဝ်ႉ ။ Viber , Messenger , WeChat လၼ်းၵၼ်း ၽႂ်းၽၢႆ လိူဝ်ၶဝ်လႄႈ ပုတ်ႇတႅၼ်းဢဝ်ဢွင်ႈၶဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။

ၵၢပ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ် ၸႂ်ႉၾူၼ်းသေ ႁဵတ်းၵၢၼ် ႁဵတ်းဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ်။ မၼ်းၽႂ်းၽၢႆ ၶိုတ်းၸႂ်လီ တေႉ။ ၸႂ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ ၶႂ်ႈၽႂ်းၽၢႆမိူၼ် ၸၢၵ်ႈၶႂ်ႈ ႁၢဝ်ႈၶႂ်ႈႁဝ်ႉ လိူတ်ႇမႆႈ မိူၼ်ၸၢၵ်ႈမိူၼ်ၾူၼ်းမႃး ယဝ်ႉႁိုဝ်။

ထုင်းၵဝ်ႇယႃႇႁႂ်ႈႁၢႆ လၢႆးမႂ်ႇႁႂ်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈ

ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်း မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မိူၼ် ႁႅင်းထွင်းၼမ်ႉၸႅဝ်ႈသေ လႆၵႂႃႇဝႆးဝႆးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ႁဝ်းတေမၵ်းၸမ်ႈတမ်းတၢႆဝႃႈ ၶွင်ႁဝ်းၵွႆးၾိင်ႈ ၵဝ်ႇထုင်းမွၼ်ႇႁဝ်းၵွႆးၸင်ႇလီၼႆသေ ၸုၵ်းၸင်ႈ ယူႇတီႈလဵဝ်ၵေႃႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ တေတမ်း ပႅတ်ႈႁဝ်းသေ လႆၵႂႃႇၵႆၵႆ ႁဝ်းၵွႆးတေၶမ်တေဝႆ ပၢၼ်ႉတိုင်းယူႇၵွႆးယဝ်ႉ။

ၽၢႆႇ႞ၵေႃႈ တေပွႆႇၾႃႈပႅတ်ႈ ၾိင်ႈၵဝ်ႇထုင်း မွၼ်ႇႁဝ်းသေ လမ်းၸွမ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် ယႂ်းယႂ်းၵေႃႈ ၶွင်လေႃးၽၵူၼ်းဢမ်ႇတိူၵ်ႈ၊ တေသုတ်းတေသိူၵ်ႈ တီႈလႂ်ဢမ်ႇႁူႉ။ ၵွႆးႁူႉၶႂ်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈလႄႈ လမ်း ၸွမ်းၵႃႊပဵၼ်ၸိုင် ၸၢင်ႊတေႁိူဝ်ႉတေဢူၼ်ႈသေ လူမ်ႉၸူမ်ပႅတ်ႈတွတ်းတၢင်းယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတႆး ႁဝ်းမီးဝႆႉဝႃႈ ထုင်းၵဝ်ႇယႃႇႁႂ်ႈႁၢႆ လၢႆးမႂ်ႇႁႂ်ႈၶိုတ်း ၵၢပ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ထုင်းၵဝ်ႇႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ႁၢႆ လွင်ႈလီလၢႆးမႂ်ႇ ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵေႃႈ မေႃလိူၵ်ႈမေႃ ႁပ်ႉဢဝ်ၸိုင် တေတိူဝ်းလီယဝ်ႉ။

ပီႈၼွင်ႉတႆး တၢင်းမိူင်းၶႄႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ႁၵ်ႉ ၾိင်ႈၵဝ်ႇထုင်းမွၼ်ႇတေႉ။ ၶိုၼ်ႈၵျွင်းလွင်းမွၵ်ႇ ဢွၵ်ႇဝႃႇသွၼ်းၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွမ်းၾိင်ႈၵဝ်ႇ ထုင်းမွၼ်ႇယဝ်ႉ။ မီးပွႆးဢမ်ႇလွတ်ႈၵွင်မွင်း ႁႆႇၵွင် ၵေႃႈၶႅမ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်လီတေႉယဝ်ႉ။ ႁႆႇၵွင်မွင်း ႁူဝ် သိပ်းသိူင်းၵေႃႈ မေႃႁူမ်ႈၵၼ် ႁူမ်ႈသဵင်ၵၼ်ယဝ်ႉ ။ (မိူင်းႁဝ်းသမ်ႉ တေႃႈၵွင်ဢွၼ်ႇသၢမ်သိူင်း ႁႆႇၸွမ်း ၵၼ် ၵဝ်ၽႂ်းမႂ်းထိူင်းသေ ၵႆႉလႆႈႁၼ် ဢွၵ်ႇသဵင် ငူင်ငီႈငူင်ငၢင်းယဝ်ႉ) ပီႇၼမ်ႉတဝ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇ ႁူင်ႈဢမ်ႇႁၢႆ၊ ပဝ်ႇပီႇၼမ်ႉတဝ်ႈလႆႈ သဵင်လီသဵင် ဝၢၼ် ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႁူ လီထွမ်ႇ တေႉတေႉ ယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉယုင်းၶမ်းသမ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇဝႆႉၶူဝ်းတႆးပဵၼ်ယႂ်ႇ။ ၶဝ်ဝႆႉ တႃႇတေမိူၼ် သၽႃႇဝၼူၵ်ႉယုင်း ပဵၼ်ယႂ်ႇသေ တႄႇဢဝ် ၶူဝ်းၽႅၼ်ႇၽႃႈ လၢႆးၵႃႈၵျွၵ်းဝႅၼ် ၽႅၼ်ႁႂ်ႈမၼ်း ၸမ်မိူၼ်ၼူၵ်ႉယုင်းယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႃႈ ၼူၵ်ႉယုင်း ၶမ်း ပီႈၼွင်ႉတႆးမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၼႂ်း ပိုၼ်တီႈသေဢမ်ႇၵႃး လိုဝ်းလင်ၸွတ်ႇပႃး မိူင်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ၼႂ်းလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ယူႇယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ်ပိူင်ၾၢင် လႄႈ လၢႆးတၢင်း ထုင်းၵဝ်ႇယႃႇႁႂ်ႈႁၢႆ လၢႆးမႂ်ႇႁႂ်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ဢၼ်႞ ၼႆၵေႃႈ ထၢင်ႇတေဝႃႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ ။
ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶႄႇလႅင် တိူင်ႉသျႅဝ်ၽိင် (Deng Xiaoping 1904-1997 ) ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “If you open the window for fresh air, you have to expect some flies” ၼႆယဝ်ႉ။ ၶႂ်ႈလႆႈလူမ်းယဵၼ်လႄႈ ပိုတ်ႇႁူးလႅင်း ၸိုင် မႅင်းမုၼ်းၶဵဝ်ၵေႃႈ တၵ်းလႆႈႁၼ်ၶဝ်ႈမႃးယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၶႂ်ႈဝႃႈတႄႉ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼႆႉ မီးၽွၼ်း လီၽွၼ်းၸႃႉ ၵိုၵ်းၵၼ်ဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းပဵၼ်မႃး ၼႂ်းၼိုင်ႈ ပၢၵ်ႇၼၼ်ႉ သင်ၽွၼ်းလီမီး 70 ဢမ်ႇၼၼ် 80 လႄႈ ၽွၼ်းၸႃႉမီး 30 ဢမ်ႇၼၼ် 40 ၸိုင် ၵႃႊ လႆႈႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ ႁပ်ႉဢဝ်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈလႂ်ၵေႃႈလီလွၼ်ႉလွၼ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇတဵမ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေ ပဵၼ်ယၢပ်ႇမီးယၢပ်ႇယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးသူၼ် လွၵ်ႈၶၢပ်ႈလၢႆႈၶူၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ လႆၸွမ်းႁႅင်းၽွင်း ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၼႆၵေႃႈ တေဝႃႈလႆႈယူႇ။ သဵင်ၵၢဝ်ႇ ဢေႃးၵႃႇသၼိူဝ်ၵျွင်း တိင်းတွင်းသဵင်ႁိင်ႇႁွႆႈၵွင်းမူးၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇလႅၵ်ႈဢမ်ႇလၢႆႈ တိုၵ်ႉလင် တိုၵ်ႉႁွင်ဝႆႉ မိူၼ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ။
ႁူမ်ႈဝတ်ႉႁူမ်ႈဝႃး ႁူမ်ႈၽြႃးႁူမ်ႈတြႃးၵေႃႈ ၵတ်းယဵၼ်မိူၼ်ၵဝ်ႇ ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

 

 

 

ၶေႃႈမုၼ်း / သႅၼ်ပၢႆး

Style Selector

Layout Style

Background Image