search

သႅၼ်ပၢႆး ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ တဵမ်ထိုင်သိပ်းႁႃႈၶူပ်ႇယဝ်ႉ။ ပီႊ 2002 လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ၊ ၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇၵူႇသွႆႈလႅင် တီႈဝၢၼ်ႈတႆးၵဝ်ႈလၵ်း၊ ဝဵင်းလူင်

တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ပေႃႈဢွၵ်ႇ ၸၢႆးၼုတ်း လႄႈ ႁူမ်ႈပႃး ၸုမ်း ‘လ’ ႁႃႈတူဝ် သုၵ်ႈၼႃႈသီတႃ ၾင်ႁူၵ်ႈႁႄႇပၼ်မႃးၼႆႉ သင်ၸႂ်ႈၵူၼ်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်မၢဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢဝ်ယဝ်ႉ။ ပူၼ်ႉပၢၼ်သိၵ်ႉႁိၵ်ႉသေ ထိုင်ပၢၼ်ၼုမ်ႇႁၢႆးယဝ်ႉ။

ၽဝ ပၢၼ်သႅၼ်ပၢႆး မိူဝ်ႈ​တႄႇႁႅၵ်ႈတႄႉ သင်ပဵၼ်မွၵ်ႇၵေႃႈ မွၵ်ႇၵႄႈၼၢမ်၊ သင်ပဵၼ်မၢၵ်ႇၵေႃႈ ၶၢမ်ၼႂ်းၶူၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူၺ်းၵႂၢမ်းၽူႈၵုမ်းထတ်းမၼ်း ၵမ်းႁူဝ်တီးၼၼ်ႉလေႃႇ- သႅၼ်ပၢႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ယွၼ်ႉမႃႇၶႅင်ႁႅင်း ၵိုၼ်း၊ လႅင်းမိုၼ်း ယွၼ်ႉလူၺ်ႈၸႂ်ဢိုၼ်ႇၵူၺ်း လႄႈ တႃႇႁႂ်ႈၽႄႈၼမ် ႁူႉတေဝႄႈၵမ်၊ တႃႇသဵၼ်ႈတၢင်းယၢဝ်း တၵ်းလႆႈဝၢင်းၾၢဝ်း ယွမ်ႈသဵင်ႁိုၼ်ႇသေ ၸိုၼ်ႇပၢႆးၸိုၼ်ႇပွင်ၵႂႃႇ လၵ်းလၵ်းလႅမ်လႅမ် ၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်းယူႇယဝ်ႉ  ၼႆလူး။

ပၢၼ် ၼ-ဢ-ၽ၊ ယၢမ်းဢၼ် လႆႈၵူဝ် ထွၵ်ႈလၢၼ်းယေးၼႃႇလိူဝ်ၽိူဝ်ႉ။ ယၢမ်းဢၼ်ၽႂ် ဢမ်ႇႁတ်းတိူဝ်ႉ ၸႃႇပေႇၸီႇၸိတ်ႈယေး၊ သႅၼ်ပၢႆး ပၢႆႇပေးလွင်ႈၶဝ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆးမႃး။ ပိူၼ်ႈဝႃႈ ၽိူဝ်ႉၼႆႉႁၵ်ႉၼႃႇၵေႃႈၵဝ်း ၸင်းၼႃႇၵေႃႈၵဝ်းၼႆ၊ ထွၵ်ႈလၢၼ်းယေးသမ်ႉ ၼႃႇလိူဝ်ၼၼ်ႉ။ ႁဵတ်းၵေႃႉမၼ်း ပိူၼ်ႈမိူဝ်ႇ၊ ပႅင်းၸင်းမၼ်းၺႃးဢိူဝ်ႇ။ ထုၵ်ႇမၼ်းငမ်းငဝ်း ထၢင်ႇထိူမ်ၵွႆးၵေႃႈ ဢမ်ႇသၢင်ႇတေႃႇ ၺႃးၶွၵ်ႈႁူဝ်သိပ်းပီႊ။ တေဝႃႈ ၸႃႇပေႇၸီႇၸိတ်ႈယေး ၼႆၵေႃႈ ၽၢႆပေႃးတၢၼ်ႇ ၽႃႉသွႆးယႃႈသေး မိူင်းလၢင်းၶိူဝ်း။ ၵႂၢမ်းဢွၼ်ႇၼိုင်ႈၶေႃႈ၊ လိၵ်ႈဢွၼ်ႇၼိုင်ႈထႅဝ် ဢမ်ႇမႅၼ်ႈလူမ်းၶဝ်ၵွႆး မူႇလိၵ်ႈပဵၼ်ၽိုၼ်ပဵၼ်တွႆး ၽႅဝ်ၵႂႃႇၼႂ်းၵူၺ်ယိူဝ်ႇ။ တေႃႈၼင်ႇ ပပ်ႉပွင်ႈႁဵၼ်းၵျူႇသျိၼ်ႇယင်း လႆႈတၢင်ႇယွၼ်းၶႂၢင်ႉ။ ဢမ်ႇမီးမၢႆၶႂၢင်း၊ ဢမ်ႇတၢင်ႇသႅၼ်ႇသႃႇ တီႈၶဝ်ႁေ ပိုၼ်ဢွၵ်ႇတူၺ်းတေႉၵေႃႈၺႃးၵိၼ်တေႉ။ ပေႃးပဵၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ မၢပ်ႇဝႃႈ လိၵ်ႈၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈ၊ ပေႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ မၢပ်ႇဝႃႈ လိၵ်ႈၵူၼ်းထိူၼ်ႇ။ ထွၵ်ႈလၢၼ်းယေး တင်းၸီႇၸိတ်ႈယေး ႁႅင်ႉၵၢပ်ႇၵၼ်ၽဵၼ်ႈၼႃႇ လႄႈ မေႃလိၵ်ႈ မေႃဝွၵ်းၸၢဝ်းမၢၼ်ႊ ဢမ်ႇယူႇလႆႈ၊ ပၢႆႊဢွၵ်ႇၵႂႃႇမိူင်းၼွၵ်ႈၽူင်ႉၽိုၼ်ၽိုၼ်။ မေႃၵႂၢမ်း၊ မေႃပၢၼ်းသီ၊ မေႃသွၼ်၊ မေႃယႃ၊ ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ ၵေႃႉဢမ်ႇၶႂ်ႈပၢႆႊဢမ်ႇမီး၊ မီးဢၼ်ပၢႆႊလႆႈ လႄႈ ဢမ်ႇပၢႆႊလႆႈၼၼ်ႉၵွႆး။ ပေႃးလိၵ်ႈမၢၼ်ႊ ၺႃးၵိၼ်ၼင်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးဝႃႇ၊ လိၵ်ႈမွၼ်းဝႃႇ ယိုင်ႈၶႅၼ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းဢွၵ်ႇ။ တႃႇပဵၼ်လႆႈ ပပ်ႉၼိုင်ႈပပ်ႉတိုၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈ၊ တႅမ်ႈယဝ်ႉ ပႆႇယဝ်ႉ၊ လူဝ်ႇပိၼ်ႇပဵၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႊသေ ထုတ်ႇၽိုၼ်မိူၼ်ဝႆႉ သၢမ်ၸုမ်ႇ၊ လူဝ်ႇယွၼ်းႁႂ်ႈလႆႈပႃး လိၵ်ႈၵမ်ႉယၼ် တီႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး လွင်ႈဝႃႈ ၵၢင်းလွတ်ႈ တင်းပၢႆးမိူင်းၼၼ်ႉႁေၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၸၢင်ႊတၢင်ႇၸီႇၸိတ်ႈယေး (ၵမ်ႈၼမ်ဝႃႈ တၢင်ႇသႅၼ်ႇသႃႇ)။ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ​ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵမ်ႉယၼ်ပၼ် ၼႆၵေႃႈ ႁႃယၢပ်ႇ၊ ဢမ်ႇလႆႈပႅၵ်ႉလႆႈၵၢၵ်ႇ တေလူပၼ်ထတ်းပၼ် ႁူဝ်တေႃႇႁၢင်ၼႆႉ ဢမ်ႇလႃႈလီႈပၼ်လႆႈၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ဢမ်ႇတၼ်းလူသေ တေလၢမ်းလိမ်း ၵမ်ႉယၼ်ဝႃႈ လွတ်ႈၵၢင်းတင်းပၢႆးမိူင်းဢိူဝ်ႈ ၼႆၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇႁတ်း။ တေဝႃႈ ဢမ်ႇၽၢၼ်ႇတီႈ ၸီႇၸိတ်ႈယေးႁေ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇသမ်ႉ ပေႃးထွၵ်ႈလၢၼ်းယေးႁၼ် ၸၢင်ႊၺႃးၺွပ်း၊ ဢဝ်လိူင်ႈလူၺ်ႈ သိပ်းၸဵတ်း ၼိုင်ႈ (၁၇-၁) ပႃႉၼႃႈၽၢၵ်ႇသေ ယဵတ်ႈၶွၵ်ႈလႆႈ/ လူလိၵ်ႈ ၵူၼ်းထိူၼ်ႇ၊ ၵပ်းသိုပ်ႇတင်းၵူၼ်းထိူၼ်ႇ ဢဝ်ၵမ်ႈၶဝ်ၶႂ်ႈမၢပ်ႇၼင်ႇ ဝႃႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်း ၼႂ်းၵႄႈ ၼင်ႇၼၼ် ပပ်ႉမၢၼ်ႊတႄႉ ၽိုတ်ႉၽိုတ်ႉဢီးဢီးသေ ဢွၵ်ႇမႃးဢမ်ႇထၢတ်ႇ၊ ပေႃးတႅၵ်ႈတင်း ပပ်ႉတႆးၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၼိုင်ႈပုၼ်ႈ ၼႂ်းပၢၵ်ႇပုၼ်ႈၶွင်ၶဝ်။

“ယႃႇႁႂ်ႈႁဝ်း လႆႈပိၼ်ႇပဵၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႊႁေ တၢင်ႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းလုမ်းသူ ဝႆႉပႃးၵူၼ်းမေႃၽၢႆႇတႆး၊ ၽၢႆႇမွၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ။ တႃႇတႆး​တႄႉ ႁဝ်းတေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွႆႈၵႃႊႁူဝ်လိူၼ်မၼ်း” ၽူႈၵုမ်းထတ်းႁဝ်း ၸၢႆးၼုတ်း (ဢၼ်ၼႂ်းမၢၼ်ႊႁူႉၵၼ် စာရေးဆရာ မောင်ညွန့်လွင်) ဝႃႈႁင်း ၵႅမ်ၶုၼ်ၸတ်းၵၢၼ် (ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး) ဢူးမျိၼ်ႉၵျႅင်ႇ။ တေႁၢႆးငၢၼ်းတီႈၼိူဝ်ၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆႁေယဝ်ႉ ၵႂႃႇ။ မၼ်းတေဢမ်ႇႁတ်း တၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၵေႃႉပဵၼ် ၶုၼ်ၸတ်းၵၢၼ် (ညွှန်ကြားရေးမှူး)၊ ဢၼ် လုၵ်ႉတီႈထွၵ်ႈလၢၼ်းယေးႁေ မႃးၵုမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ႁိုဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႊဝႃႈ။ ထွၵ်ႈလၢၼ်းယေးၼႆႉ ဝုၼ်ႇထၢမ်း (ၵူၼ်းၵၢၼ်လုမ်း) ၶဝ်တိုၼ်းလႆႈၵူဝ်တေႉယူႇ၊ တေႃႈၼင်ႇ ၶူးမေႃလူင် (ပႃႇမွၵ်ႉၶ) ၶဝ် တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႇပဵၼ်ထႅၼ်ႈ ၼႂ်းပၢႆးမေႃ ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းလႆႈၵူဝ်ၶဝ်။ မိူဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ တေဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း မၢႆတွင်းပီႊလုမ်ႈၾႃႉတဵမ် 2000 ၼၼ်ႉ ၺႃးမႃးယဝ်ႉ၊ ၵွမ်ႉပၢၼ်း သီဢွၼ်ႇႁၢင်ႊၼိုင်ႈဢၼ် ပၼ်ၸိုဝ်းဝႃႈ တၢင်းမုင်ႈမွင်း (expectation) ၼၼ်ႉၵွႆး လႆႈၼင်ႈပၢင် ၵုမ်ၵၼ် ထိုင်သၢမ်ပွၵ်ႈ။ ပဵၼ်ႁွႆးမိုဝ်း သြႃႇၸၢႆးၵျေုႇထိၼ်ႇ၊ တႅမ်ႈဝႆႉတင်းလၢႆးမေႃႇတၢၼ်ႇ (Modernism)၊ ႁဝ်းၶႃႈ တူၺ်းတႄႉ ပဵၼ်ႁၢင်ႊၽႃႁိၼ်ဢွၵ်ႇၼေႃႇဝႆႉလႄႈ မိူၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉ႞ တေၶၢမ်ႈၶူဝ်ၵႂႃႇၸူးၼၼ်ႉၵွႆး။ ၵွပ်ႈသင် ပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ တၢင်းမုင်ႈမွင်း ၼႆဝႃႇ။ ၶူးမေႃလူင် တွၵ်ႉတႃႇတူဝ်းလႃႉ ၵေႃႉပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃလိၵ်ႈၾိင်ႈငႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း- ၸၼ်ႉၸွမ်တင်းလူင်၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉထၢမ်။ ၶူးမေႃလူင် တွၵ်ႉတႃႇ ၸၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်း ၵေႃႉပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃလိၵ်ႈ/ၾိင်ႈတႆး ဢမ်ႇၸၢင်ႊတွပ်ႇ။ ထၢမ်ၵဝ်ၶႃႈၵေႃႈ မိူၼ်ၼၼ်၊ ဢမ်ႇႁူႉ။ ၽိူဝ်ႇထၢမ်သြုႇ ၸၢႆးၵျေုႇထိၼ်ႇ-“တႅမ်ႈဝႆႉႁိုင်ယဝ်ႉလူင်၊ ၾီႇလိင်ႇ (Feeling) မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁႃးႁိုဝ်တေတွင်း” ဝႃႈၼႆၵွႆး။ ထိုင်ပၢင်ၵုမ် ၵမ်းသွင်မႃး ၶူးမေႃလူင် ဢူးဝိၼ်းမွင်ႇ သမ်ႉဝႃႈ ပေႃးတေၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈ ‘တၢင်းမုင်ႈမွင်း’ ၼႆႉတႄႉ ၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵမ်ႉယၼ်၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်သင်တေႉတေႉ ဢမ်ႇႁူႉၼႆဝႃႇ။ တၢမ်တူဝ် ၽူႈၼၢမ်းၼႂ်းဝႃႈၼႆမႃးလႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈ တွၵ်ႉတႃႇ တူဝ်းလႃႉၵေႃႈ ယုပ်းႁူဝ်မႃႇမၼ်းၼေယူႇၵွႆး၊ ဢိူဝ်ႈ ဢမ်ႇဝႃႈ ဢႃႈဢမ်ႇဝႃႈႁေယဝ်ႉၵႂႃႇထႅင်ႈ။ ၵၢင်ၶမ်ႈမႃး ၽိူဝ်ႇဢွၵ်ႉၸွမ်းၵၼ် ၶႃႈၸင်ႇယွၼ်းတၢင်းႁၼ် ထႅင်ႈတီႈ သြႃႇၸၢႆးၵျေုႇထိၼ်ႇ၊ ၽိူဝ်ႇပိၼ်ႇၸိုဝ်ႈ တႃႉပိၼ်ႇၶႅပ်းပၢၼ်းသီလေႃႇ ၼႆဝႃႇ။ ယၢပ်ႇယဝ်ႉ၊ တေလႆႈတႄႇတီႈငဝ်ႈမၼ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉလူး ၶၵ်ႉၵၢၼ်ၼႆႉ။ ယိုင်ႈၶႅၼ်း တေၸိူင်ႉထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ သႅၼ်ႇသႃႇ တႃႇပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵေႃႈ ၸမ်ဝၼ်းတေဢိုတ်းယဝ်ႉ၊ တေႁဵတ်းႁိုဝ်။ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈ ၵမ်ႉယၼ်တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ် သမ်ႉဢမ်ႇၸၢင်ႊၵႂႃႇ တၢင်ႇသႅၼ်ႇသႃႇ (တီႈလုမ်းတႃႈၵုင်ႈ)။ ၵမ်းလိုၼ်း ပေႃးတႄႇပၢင်ၵုမ် ၵမ်းသၢမ်ၵေႃႈ တွၵ်ႉတႃႇၸၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်း လုၵ်ႉဝႃႈၵမ်းလဵဝ်၊ “ၵဵဝ်လူၺ်ႈ ၶႅပ်း ႁၢင်ႊပၢၼ်းသီတၢင်းမုင်ႈမွင်းၼႆႉ ၵဝ်ၶႃႈဢဝ်ပုၼ်ႈ ၽွၼ်းမူတ်းမူတ်း၊ ပဵၼ်သင်မႃး ၵဝ်ၶႃႈ တေၵေႈလိတ်ႈ” ဝႃႈၼႆၸင်ႇ ဢဝ်ယဝ်ႉၵၢၼ်ၵႂႃႇ။ တီႈတေႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇတင်းပၢႆးမိူင်းတေႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ လူမ်းၽီႁုင်ထွၵ်ႈလၢၼ်းယေး ပတ်ႉႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ၶူးမေႃလူင်ၶဝ် ယိၼ်းယုပ်းၽၢၼ်ႈႁင်းၶဝ်ၵွႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းၺႃးၵိၼ်ၵေႃႈ ၺႃးမႃးတေႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊၼေးတေႃႇ ၵူၼ်းၵူဝ်မၼ်း။

ၼႂ်းၾူၼ်လူမ်းပၢႆးမိူင်း ႁၢႆႉၸႃႉမိူၼ်ၼၼ် လႆႈႁၼ် သႅၼ်ပၢႆးမုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ ၸိူဝ်းၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ မီးတင်းၼမ်၊ ၸိူဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်ႁႅင်းတႄႉ လွမ်လွမ်ထၢမ်ဝႃႈ ဢမ်ႇၵူဝ်ႁႃႉၼႆဝႃႇ။ ၵူဝ်ၽႅဝ်ၶႃႈလေႃႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ တၢင်းၵူဝ်ဢမ်ႇႁူမ်ႇလႆႈ တၢင်းသူင်လူး။ တၢင်းယုမ်ႇယမ် ဢၼ်ဝႃႈႁဝ်းၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇပူၵ်းပွင်လိၵ်ႈလၢႆးႁဝ်း ထၢင်ႇႁၢင်ႊယူႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းၵူဝ်ႁဝ်း ဢေႇၵႂႃႇမၢင်ၵႂႃႇလွႆးလွႆးၵေႃႈ ပႃးယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ႇၵၼ် ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼႆႉ ပိူၼ်ႈတဵၵ်းၼႃႇလႄႈႁႃႉ၊ ႁဝ်းဢမ်ႇႁတ်းၽိုၼ်ႉလႃးလႃးၵေႃႈ ပႃးၽွင်းၼႄႇ၊ ထၢင်ႇႁၢင်ႊလၢတ်ႈၸႃ၊ ထၢင်ႇႁၢင်ႊတႅမ်ႈပိုၼ်၊ ထၢင်ႇႁၢင်ႊဝူၼ်ႉၶပ်ႉ၊ ထၢင်ႇႁၢင်ႊၽွတ်ႈႁႅၼ်း၊ ထၢင်ႇႁၢင်ႊသူၼ်းတုမ်၊ ထၢင်ႇႁၢင်ႊၵႃႉၵူး၊ ထၢင်ႇႁၢင်ႊသွၼ်ႁဵၼ်း၊ ထၢင်ႇႁၢင်ႊၵိူဝ်းယမ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ဢၼ်ၵူႊမိူင်းမိူင်းယိုၼ်ယၼ် မၵ်းမၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉလူင်၊ ၵွပ်ႈသင်ႁဝ်းၵူၼ်းတႆး သမ်ႉတေလႆႈၾႃႈပွႆႇ ပႅတ်ႈ၊ ၵူၼ်းႁူဝ်မူၼ်းၸီႉၾႃႉၼင်ႇၵၼ် ဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်လိူဝ်ပိူင်လႆႈသႄႈ။

ၵမ်ႈၼႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ censorship (လွင်ႈတတ်းထတ်းလိၵ်ႈလၢႆး)။ သိုၵ်းဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆးမွၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသွပ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ်တေလႆႈ ႁဵတ်းလူင်။  ၽူႈလူလိၵ်ႈၵွႆးဢိူဝ်ႈ တေလႆႈပဵၼ်ၵေႃႉထတ်းထွင် လႄႈ ၵေႃႉတႅပ်းတတ်းလီၸႃႉ။ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း၊ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ၸွမ်းထမ်းၼႆႉ ၵူၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ ၵူၼ်းပၢႆးမွၼ်းၶဝ် ယိုင်ႈၶႅၼ်းႁၵ်ႉသႃ ပႅင်းမႅတ်ႇ လိူဝ်ပိူၼ်ႈ။ ဝႃႇတပၢႆးမိူင်း၊ ဝႃႇတပၢႆးလိၵ်ႈလၢႆး၊ ဝႃႇတပၢႆးမွၼ်း ဢၼ်လႂ်ပဵၼ်ႁိုဝ်ၼႆ ၵွပ်ႈသင်တေဢမ်ႇလႆႈမီးသုၼ်ႇတႅမ်ႈ ပိုၼ်ႁေႃးလၢတ်ႈ၊ ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်း ၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်း ၵူႊၵေႃႉတိုၼ်း မီးသုၼ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႊ။ censorship ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႃႈၵၢၵ်ႇၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၵွႆး၊ ပဵၼ်ၽႅၼ်ႇလမ်ႁူမ်ႇႁူႁူမ်ႇတႃၵူၼ်းမိူင်းၵွႆး။ censorship ၼႆႉ တိုၼ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈမီး၊ ဢိင်ၼိူဝ် ၶေႃႈယုမ်ႇယမ်ၸိူင်ႉၼႆသေ ၸင်ႇတေပဵၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးသႅၼ်ပၢႆး။


ၵူၺ်းၵႃႈ ၶေႃႈၵၢင်ၸႂ် လႄႈ ၵၢၼ်လူင်း မိုဝ်းၼႆႉ ၵႆႉပိူင်ႈႁွႆႈၵၼ်ၼင်ႇ ဝႃႈယဝ်ႉ။ တႄႇတီႈ သႅၼ်ပၢႆး မၢႆ (1) လႆႈဢဝ်ပၢႆးမွၼ်း (ၽဵင်းၵႂၢမ်း) ထူဝ်းၼႃႈ၊ လႆႈဢဝ်မေႃႇတႄႇလူပ်းလင်၊ ယႃႇၽူမ်ႈဝႃႈ ပၢႆးမိူင်း တေႃႈၼင်ႇလွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆး တမ်ႉဢမ်ႇ ႁတ်းသႂ်ႇ ဢၼ်ၼၵ်းဢၼ်ၼႃ။  ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼႆ ယူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၵူဝ်၊ ယူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇႁပ်ႉလူ၊ ၵူဝ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈဢမ်ႇၽႄႈ။ ႁပ်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ သႅၼ်ပၢႆး The Journal of Multi-Art ၼႆသေတႃႉ subject (လွင်ႈတၢင်း) မၼ်းဢမ်ႇၸေး၊ ၵူၼ်းတႅမ်ႈၵေႃႈ ဢေႇ။ ပေႃးဢွၵ်ႇမၼ်း ၸၢႆးၼုတ်း တင်ႈဝႆႉႁူင်းၾိမ်း လႄႈ ႁဵတ်းလွၵ်ႇလႆးမၢၼ်ႇမၢၼ်ႇၵွႆး။ ၽိုၼ်မိူၼ် 2000 ၼႆႉ ၶၢႆယင်းဢမ်ႇသဵင်ႈ။ မွၵ်ႇၵူႇသွႆႈလႅင် (တႃႈၵုင်ႈ)၊ လႅင်းၶမ်း(လႃႈသဵဝ်ႈ)၊ ပဝ်းႁွမ် (ပၢင်လူင်) ၸိူဝ်းၼႆႉၸင်ႈငဝ်ႈပိုၼ်ၽႄပၼ်၊  ဝူင်းဝၼ်း (တူၼ်ႈတီး) လႄႈ မူဝ်တႆး (ဝဵင်းလိူဝ်ႇ) ႁဵတ်းပိၵ်ႇ သၢႆႉပိၵ်ႇၶႂႃၸွႆႈ။ သိပ်းႁႃႈဝၼ်းလႂ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ဢၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမၢၼ်ႇမၢၼ်ႇၼႆ တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉၵေႃႈ ထိုင်တီႈပေႃးပိုၼ်ယဝ်ႉ မၢႆ (3) ငိုၼ်းတႃႇ မၢႆ (1) တမ်ႉပႆႇၶဝ်ႈမႃး။ တေႃႈၼႆႉ ပိုၼ်ၶၢႆ ၼိုင်ႈၽိုၼ် ပၢၵ်ႇႁႃႈၶၼ် (150/-) ၵွႆးၵွၼ်ႇ။

လႆႈႁဵတ်းၼင်ႇ မွၵ်ႇၵႄႈၼၢမ် ၶၢမ်ၼႂ်းၶူၵ်ႉသေတႃႉ တူၺ်းတူၺ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈသႅၼ်ပၢႆးႁေ ၸုမ်း ‘လ’ ႁႃႈတူဝ်တႄႉ လိုမ်းႁိူဝ်ႉလိုမ်းႁိူၼ်းဝႆႉ ၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈယူႇတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းၶၢႆးသိမ်ႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ “ၸိုင်ႈတႆး” ၼၼ်ႉ ၼႄလွင်ႈၵႂႃႇမႃး ယၢပ်ႇႁေ ဢမ်ႇပဵၼ်ပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်း။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်ၵဝ်ႈလၵ်း ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ သႅၼ်ပၢႆး ၼႆၵေႃႈ တေႃႈၵွႆး မိူၼ်ၵဝ်ႇ၊ ၽႂ်ဢမ်ႇသူႈမိူဝ်းၸႂ်းႁိူၼ်း။ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵဝ်ႇတႄႉ မီးဢၼ်႞၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၽူႈၵုမ်းထတ်း ပဵၼ် ၸၢႆးၵၢၼ်းယွတ်ႈ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ပဵၼ် ၸၢႆးၼုတ်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸၢႆးလ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ႁိုၼ်း (ၵႃယၢင်း)၊ တိုၵ်ႉပဵၼ် သိူဝ်တူၼ်းသႅမ်။ ၸၢႆးလူၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၸၢႆးလႅင်းၶိူဝ်း၊ တိုၵ်ႉပဵၼ် ၸၢႆးသႅင်ႁၢႆး၊ လႅင်းမိူင်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၸၢႆးသၢႆလႅင်းမိူင်း၊ တိုၵ်ႉပဵၼ် ၶုၼ်သၢင်ႇဝၢင်ႈမိူင်း ႁိုဝ် မုၼ်းမႂ်ႇမႂ်ႇ။ သၢႆလႅတ်ႇ ပႆႇပဵၼ် ႁၢၼ်လဵတ်း (ဟန်လေး)၊ ၼၼ်ႇတ တႄႉ တိုၼ်းပဵၼ် တွင်ႉလေႃးဢွၼ်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၶဝ် တိုၵ်ႉမီး ပၢင်ၵမ်ႉၵေႃႇ၊ ႁူဝ်မိူင်း။ မၼ်းပဵၼ် ၽူႈထႆႇၾိမ်း (Film) လႄႈ လႆႈယူႇၵိုၵ်းႁူင်းၾိမ်း (ၸၢၵ်ႈဢိတ်ႇလိၵ်ႈ) ၵူႊမိူဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉႁဵတ်း ၸိုင်ႈတႆး မၼ်းတိုၼ်းမီးဝႆႉတီႈ မွၵ်ႇၵူႇသွႆႈလႅင်။ ႁူမ်ႈဝႃႈ လႅင်း၊ လႅတ်ႇ၊ လေႃး၊ လ၊ လူၼ်း (ၸုမ်း ‘လ’ ႁႃႈ တူဝ်) တုမ်ႁူဝ်ၵၼ်ႁဵတ်းၼႆသေတႃႉ တႃႇပဵၼ်မႃး သႅၼ်ပၢႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၵွႆးယဝ်ႉတီႈၸုမ်းႁဝ်း။ ဢေထူး၊ ဢၢႆႈၽေႇ၊ ဢၢႆႈတိင်ႉ လႆႈၸွႆႈ ၶပ်ႉလိၵ်ႈ၊ ၼႂ်း ႁူင်းၸၢၵ်ႈသမ်ႉမီး ၸၢႆးသၢႆလႅင်းမိူင်း (လၢႆးၶႃႈ) တင်း ဢၢႆႈပျေႉၸူဝ်း (မိူင်းမႂ်ႇ)။ ဝၢႆးလင် ပႃးမႃးၸဵမ် ဢၢႆႈၵျေုႇ (မူႇၸေႊ) လႄႈ တႆးဢွၼ်ႇ (ကာတွန်း သျှမ်းလေး)။ ၵေႃႉယူႇ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈသေ ၸွႆႈႁဝ်းၶႃႈ ၵလီးၵထီး ၼႆႉသမ်ႉ ၸၢႆးယွတ်ႈမိူင်း (သၢမ်ၸဵင်ႇၶမ်း)၊ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်တင်း ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း၊ တႅမ်ႈပၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ ႁႃပၼ်ၵူၼ်းသႂ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တေႃႇထိုင် တေႃႉၽိုၼ်လိၵ်ႈ သူင်ႇၶၢႆၸွႆႈ တီႈတၢင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် ဢၼ်ပၼ်လႆႈမူႇလိၵ်ႈ မၢၼ်ႇမၢၼ်ႇသေ ဢမ်ႇတွၼ်ႉတူၵ်းလိုၼ်း၊ ဢမ်ႇ လုတ်ႈႁၢမ်းသေပွၵ်ႈၼႆႉ မီးလုင်းၾႃႈ (ၸၢႆးၾႃႈ-ၼမ်ႉတူႈ) ၵေႃႉလဵဝ်။ သြႃႇၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ လႄႈ သြႃႇၸၢႆးၵျေုႇထိၼ်ႇၵေႃႈ တႅမ်ႈပၼ်ၸမ်ၶႂ်ႈတဵမ်ၵူႊဝူင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၸၢႆးလႅင်းၶိူဝ်း ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ပိၼ်ႇတႅမ်ႈသၢင်း (ၸိူင်း) ပွတ်း၊ ၸၢႆးသၢႆလႅင်းမိူင်း ၵေႃႉသၢင်ႇႁၢင်ႈသေယိပ်းပႃး ၽၢႆႇဝွၵ်း လႄႈ မေႃႇတႄႇ။ ႁိုၼ်းၵႃယၢင်းတႄႉ ၸိမ်းၵိူဝ်တီႈၼၼ်ႈ ဢိတ်း႞ ဢုၺ်ငႃးတီႈၼႆႈဢိတ်း႞၊ ပိၼ်ႇတႅမ်ႈပၼ် ပွင်ႈပိုတ်ႇၶွင် သြႃႇၸၢႆးၵျေုႇထိၼ်ႇတင်း ၸၢႆးထုၼ်းဢေး (မိူင်းၵုတ်ႈ)၊ ၽၢႆႇႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈ ထၢမ်ၵေႃႈႁဵတ်း ဢဝ်ၵမ်ႈထုၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽႂ်တေလႆႈႁဵတ်းဢၼ်လႂ်ၼႆ ဢမ်ႇတမ်းဝႆႉပိူင်တၢႆ၊ မေႃသင်ႁဵတ်းၼၼ်ႉၸွႆႈၵၼ်။

 သႅၼ်ပၢႆး ယိုတ်ႈယၢႆး ၶွပ်ႈႁွပ်ႈ သိပ်းႁႃႈၶူပ်ႇ တွၼ်ႈ (2)

ၶေႃႈမုၼ်း / သႅၼ်ပၢႆး

Style Selector

Layout Style

Background Image